اثر قدرت چانه‌زنی شرکت‌ها بر رابطه محدودیت مالی و سرعت تعدیل موجودی کالا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حسابداری، دانشکده کسب و کار و اقتصاد، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

2 کارشناس ارشدحسابداری، واحد علوم و تحقیقات زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران

3 دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

چکیده

برنامه‌ریزی و کنترل موجودی‌ کالا از فعالیت‌های مهم زنجیره‌ تأمین و سیستم‌های لجستیک برای تصمیم‌گیری‌های آتی مدیران است، از آنجا که موجودی کالا بخش قابل توجهی از سرمایه‌گذاری دارایی‌های یک شرکت را تشکیل می‌دهد، تمام انحرافات از سطوح بهینه موجودی کالا در نهایت توسط عملکرد مالی شرکت جریمه می‌شوند. بنابراین در شرکت‌ها، تعیین سطح بهینه موجودی کالا در شرایط عدم قطعیت تقاضا، مهم‌ترین عامل مؤثر بر سودآوری محسوب می‌گردد.  هدف مطالعه حاضر بررسی اثر قدرت چانه‌زنی شرکت‌ها بر رابطه محدودیت مالی و سرعت تعدیل موجودی کالا  است. جامعه آماری پژوهش، شرکت­های پذیرفته شده در بورس تهران بین سال­های 1391 الی 1403 است و با استفاده از روش نمونه‌گیری حذف نظام­مند تعداد 149 شرکت به عنوان نمونه نهایی پژوهش که در بازه 13 ساله 1937 سال-شرکت می‌شود، در نظر گرفته شده است. جهت آزمون فرضیه­های پژوهش از روش گشتاورهای تعمیم یافته(GMM)، استفاده شده است.  نتایج حاصل از آزمون فرضیه‌ها نشان داد که میزان سرعت تعدیل موجودی کالا در شرکت‌های نمونه پژوهش حدود(68) درصد است. یعنی شرکت‌ها در تلاش هستند به همین میزان شکاف ایجاد شده بین موجودی کالای واقعی و موجودی کالای هدف را کاهش دهند و با سرعت به سمت موجودی کالای بهینه حرکت کنند. محدودیت مالی، سرعت تعدیل موجودی کالا را به سمت موجودی کالای بهینه کاهش می‌دهد. اما تعامل قدرت چانه‌زنی و محدودیت مالی می‌تواند سرعت تعدیل موجودی کالا را به سمت موجودی کالای بهینه افزایش دهد و قدرت چانه‌زنی بر رابطه میان محدودیت مالی و سرعت تعدیل موجودی کالا نقش تعدیلگری دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Effect of Firms’ Bargaining Power on the Relationship Between Financial Constraint and Inventory Adjustment Speed

نویسندگان [English]

  • Mehdi Rezaei 1
  • Golriz Motazedi 2
  • hamed kargar 3
1 Department of Accounting, Faculty of Business and Economics, Persian Gulf University, Bushehr, Iran
2 Master of Science in Accounting, Zanjan Science and Research Branch, Islamic Azad University, Zanjan, Iran
3 Payam Noor University of Fars evaz unit
چکیده [English]

Inventory planning and control is one of the critical activities in the supply chain and logistics systems for managers’ future decision-making. Since inventory constitutes a significant portion of a firm’s asset investment, any deviation from optimal inventory levels is ultimately penalized by the firm’s financial performance. Therefore, determining the optimal inventory level under demand uncertainty is considered the most crucial factor affecting profitability in companies. The objective of the current study is to investigate the effect of firms’ bargaining power on the relationship between financial constraint and inventory adjustment speed. The statistical population of the research includes firms listed on the Tehran Stock Exchange between 2012 and 2024. Using the systematic exclusion sampling method, 149 firms were selected as the final sample, representing 1937 firm-years over the 13-year period. The Generalized Method of Moments (GMM) was used to test the research hypotheses. The results of the hypothesis testing showed that the speed of inventory adjustment in the sample firms is approximately 68%. This means that firms strive to reduce the gap created between actual inventory and target inventory by this amount, moving toward the optimal inventory level at this speed. Financial constraint reduces the speed of inventory adjustment toward the optimal inventory. However, the interaction between bargaining power and financial constraint can increase the speed of inventory adjustment toward the optimal inventory, indicating that bargaining power plays a moderating role in the relationship between financial constraint and inventory adjustment speed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Inventory Adjustment Speed
  • Financial Constraint
  • Bargaining Power
  • Management Accounting
  • Working Capital Management
افلاطونی، عباس، کریمی، جواد، و خطیری، محمد. (1401). دسترسی به منابع مالی برون‌سازمانی، قدرت چانه‌زنی و سرعت تعدیل سرمایه در گردش. مجله دانش حسابداری، 13(3)، 45-63.
بادآور نهندی، یونس، و درخور، سعید. (1392). بررسی رابطه بین محدودیت مالی، ارزش وجه نقد و خالص سرمایه‌گذاری. پژوهش‌های تجربی حسابداری، 3(2)، 167-189.
تهرانی، رضا، و حصارزاده، رضا. (1388). تأثیر جریان‌های نقدی آزاد و محدودیت در تأمین مالی بر بیش‌سرمایه‌گذاری و کم‌سرمایه‌گذاری. تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 1(3)، 50-67.
رستمی، وهاب و کارگر، حامد. (1404). تأثیر جریان نقد آزاد بر سرعت تعدیل موجودی کالا. پژوهش های تجربی حسابداری, (), -. doi: 10.22051/jera.2025.52328.3636
زلقی، حسن، مددیان‌معز، رضا، و کمره‌گره، مجتبی. (1399). بررسی تأثیر کارایی مدیریت موجودی کالا و اعتبار تجاری بر پایداری ساختار سرمایه. مدیریت دارایی و تأمین مالی، 8(4)، 85-100.
فتحه، محمدحسین، خیام‌حقیقی، زهرا و کارگر، حامد. (1405). تأثیر مدیریت سرمایه در گردش و قدرت چانه‌زنی بر سرعت تعدیل اعتبار تجاری. مجله دانش حسابداری. 17(2)، 185-204.
کاردان، بهزاد، ودیعی، محمدحسین، و ملاایمنی، وحید. (1398). سرمایه‌گذاری در موجودی کالا، راهکاری برای بهبود عملکرد یا چالشی برای بدتر شدن آن. مجله دانش حسابداری، 10(4)، 121-142.
کرمی، غلامرضا، بیک‌بشرویه، سلمان، نظری، سعیده، و سماوات، میلاد. (1401). رابطه عدم‌قطعیت با نگهداشت وجه نقد و موجودی کالا. پیشرفت‌های حسابداری، 14(2)، 221-251.
ناظمی، امین، ممتازیان، علیرضا، و صالحی‌نیا، محسن. (1392). رابطه بین سازوکارهای حاکمیت شرکتی و کارایی مدیریت موجودی کالا (مطالعه موردی: شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران). مطالعات تجربی حسابداری مالی، 11(42)، 157-184.
نیک‌بخت، محمدرضا، رحمانی، علی، و صدرآرا، مهرداد. (1395). ارزیابی مدیریت موجودی کالا با رویکرد رفتاری. حسابداری ارزشی و رفتاری، 1(2)، 97-126.