تأثیر عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری بر ریسک مالی: نقش تعدیلگری توانایی عملیاتی و سودآوری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، گروه حسابداری و حسابرسی، دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه حسابداری و حسابرسی ، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران ، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه حسابداری و حسابرسی، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت, دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

در سال‌های اخیر، عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری به عنوان شاخصی از اقدامات پایداری، به یکی از مؤلفه‌های مهم در ارزیابی شفافیت، پاسخ‌گویی و عملکرد شرکت‌ها تبدیل شده است. بااین‌حال، شواهد تجربی مربوط به تأثیر این ابعاد بر ریسک مالی، به‌ویژه در بازارهای نوظهور، همچنان متناقض و وابسته به شرایط نهادی و ویژگی‌های درون شرکتی است. هدف این پژوهش بررسی تأثیر عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری، به‌عنوان ابعاد گزارشگری پایداری، بر ریسک مالی شرکت‌ها با تأکید بر نقش تعدیل‌گر توانایی عملیاتی و سودآوری در بازار سرمایه ایران است. برای آزمون فرضیه‌ها، از داده‌های تابلویی ۲۶۳ شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۳ استفاده شد. داده‌ها با استفاده از مدل‌های رگرسیون چندمتغیره، همراه با کنترل اثرات ثابت سال و صنعت و بهره‌گیری از خطاهای استاندارد مقاوم تحلیل شدند. همچنین، به‌منظور افزایش قابلیت اتکای نتایج و کنترل مسائل درون‌زایی، آزمون‌های استحکام و مدل حداقل مربعات دومرحله‌ای (2SLS) به کار گرفته شد. یافته‌ها نشان داد عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری تأثیر مثبت و معناداری بر ریسک مالی شرکت‌ها دارد. همچنین، توانایی عملیاتی این تأثیرگذاری را به طور معناداری تضعیف می‌کند؛ به‌گونه‌ای که شرکت‌های دارای توانایی عملیاتی بالاتر، بهتر می‌توانند پیامدهای ناشی از اجرای اقدامات مرتبط با پایداری را مدیریت کنند. در مقابل، اثر تعدیل‌گر سودآوری پس از کنترل درون‌زایی از پایداری آماری کافی برخوردار نبود. در مجموع، نتایج نشان می‌دهد پیامدهای مالی گزارشگری پایداری در بازار سرمایه ایران بیش از منابع مالی شرکت‌ها، تحت‌تأثیر قابلیت‌های عملیاتی و شرایط نهادی قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The impact of ESG performance on financial risk: the moderating role of operational capability and profitability

نویسندگان [English]

  • Bita Mashayekhi 1
  • Mahtab Keramati 2
  • Milad Samavat 3
1 Prof., Department of Accounting and Auditing, Faculty of Accounting and Financial Sciences, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran
2 MSc. Student ,Department of Accounting and Auditing, Faculty of Accounting and Financial Sciences, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran
3 Ph.D Candidate ,Department of Accounting and Auditing, Faculty of Accounting and Financial Sciences, College of Management, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

This study investigates the effect of environmental, social, and governance (ESG) performance on corporate financial risk, with a particular focus on the moderating roles of operational capability and profitability in the Iranian capital market. Although ESG has become a key criterion for evaluating corporate transparency and accountability, prior empirical evidence regarding its impact on financial risk remains inconclusive, particularly in emerging markets characterized by distinct institutional conditions and firm-specific characteristics. Using panel data from 263 firms listed on the Tehran Stock Exchange during 2020–2024, the hypotheses were tested through multivariate regression models with year and industry fixed effects and clustered robust standard errors. In addition, robustness tests and the two-stage least squares (2SLS) method were employed to address potential endogeneity and reverse causality concerns. The findings indicate that ESG performance has a positive and statistically significant effect on financial risk. The results further show that operational capability significantly weakens the positive relationship between ESG and financial risk. In contrast, although profitability initially intensified the positive effect of ESG on financial risk, this moderating effect did not remain statistically robust after controlling for endogeneity through the 2SLS model. Overall, the findings suggest that the financial consequences of ESG in the Iranian capital market may depend more on firms’ operational capability and institutional conditions than solely on their financial resources.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ESG
  • financial risk
  • operational Capability
  • profitability
اخترشناس، داریوش، خدامی‌پور، احمد، و پورحیدری، امید. (۱۳۹۹). تدوین مدل عوامل مؤثر بر پایداری شرکتی در ایران. مطالعات تجربی حسابداری مالی، ۱۷(۶۵)، ۱۷۵–۲۰۱. https://doi. rg/10.22054/qjma.2019.47002.2061
اسماعیلی‌کیا، غزاله، و فتحی‌نیا، حسنا. (۱۴۰۴). بررسی تأثیر عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری بر عملکردهای مالی و غیرمالی شرکت: نقش تعدیل‌کنندگی ویژگی‌های ساختاری مدیریت. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، ۳۲(۱)، ۱–۲۹.
doi: 10.22059/acctgrev.2024.380998.1008999
افلاطونی، عباس.(1402). تحلیل آماری در پژوهش‌های مالی و حسابداری با نرم‌افزار Stata. تهران: ترمه.
حسینی، سیدعلی، و ابراهیمی، فارهه. (۱۴۰۲). عملکرد پایداری شرکتی و ریسک سیستماتیک. حسابداری و منافع اجتماعی، ۱۳(2)، ۶۱–۸۴.
علیشاهی بجستانی، مهدیه، و خلیفه سلطانی، سیداحمد. (۱۴۰۱). رابطه بین افشای پایداری شرکت و ریسک. مطالعات حسابداری و حسابرسی، ۱۱(۴۲)، ۵–۲۰.
فخاری، حسین، ملکیان، اسفندیار، و جفایی رهنی، منیر. (۱۳۹۶). تبیین و رتبه‌بندی مؤلفه‌ها و شاخص‌های گزارشگری زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری شرکتی به روش تحلیل سلسله‌مراتبی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار. حسابداری ارزشی و رفتاری، ۲(4)، ۱۵۳–۱۸۷. http://aapc.khu.ac.ir/article-1-340-fa.html
مشایخی، بیتا، حسن‌زاده، شادی، سماوات، میلاد، و نظری، سعیده. (۱۴۰۲). افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکتی و رفتار فرصت‌طلبانه مدیریت: نقش تعدیلگر حاکمیت شرکتی. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، ۳۰(3)، ۵۶۰–۵۸۹.
https://doi. rg/10.22059/acctgrev.2023.361761.1008833
مشایخی، بیتا، فرجی، امید، احمدی زرنق، فاطمه، و نظری، سعیده. (۱۴۰۴). تأثیر تنوع جنسیتی هیئت‌مدیره بر افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکتی: نقش تعدیل‌گر ارتباطات سیاسی. پژوهش‌های حسابداری و حسابرسی عملیاتی و عملکرد، ۵(1)، ۵۳–۷۰.