تأثیر سرمایه فکری، مزیت رقابتی و مدیریت دانش بر عملکرد شرکت با رویکرد نظریه مبتنی بر منابع (مورد مطالعه: شرکت‌های دانش‌بنیان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حسابداری، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران

2 گروه حسابداری، واحد صفاشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، صفاشهر، ایران

3 گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر سرمایه فکری و مدیریت دانش بر عملکرد شرکت‌های دانش‌بنیان با تأکید بر نقش مزیت رقابتی به ‌عنوان متغیر میانجی و با اتکا بر نظریه مبتنی بر منابع است. در این پژوهش، عملکرد شرکت با بهره‌گیری از رویکرد ارزیابی متوازن سنجیده شده است. این پژوهش کاربردی و با روش توصیفی- همبستگی انجام شد. داده‌ها از طریق پرسشنامه و از میان مدیران ارشد و میانی شرکت‌های دانش‌بنیان در سال ۱۴۰۴ گردآوری گردید و ۱۵۸ پرسشنامه قابل تحلیل، مورد استفاده قرار گرفت. آزمون فرضیه‌ها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی انجام شد. نتایج نشان داد سرمایه فکری اثر مثبت و معناداری بر عملکرد شرکت دارد و همچنین به ‌طور معناداری مزیت رقابتی را تقویت می‌کند؛ با این حال، اثر غیرمستقیم سرمایه فکری بر عملکرد از مسیر مزیت رقابتی معنادار نبود. در مقابل، مدیریت دانش هم به ‌صورت مستقیم و هم از طریق مزیت رقابتی بر عملکرد شرکت اثر مثبت و معناداری دارد و مزیت رقابتی در این رابطه نقش میانجی جزئی ایفا می‌کند. همچنین مزیت رقابتی اثر مثبت و معناداری بر عملکرد دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Impact of Intellectual Capital, Competitive Advantage, and Knowledge Management on Firm Performance: A Resource-Based View Approach (Evidence from Knowledge-Based Firms)

نویسندگان [English]

  • Naser Sheikh Sajjadieh 1
  • Mehdi Sarikhani 2
  • Iraj Torabi 1
  • Fahime Ebrahimi 3
1 Department of Accounting, ShK.C., Islamic Azad University, Shahr-e Kord, Iran
2 Department of Accounting, Safa.C., Islamic Azad University, Safashahr, Iran
3 Department of Accounting, Faculty of Humanities, Jahrom University, Jahrom, Iran
چکیده [English]

This study examines the impact of intellectual capital and knowledge management on the performance of knowledge-based firms, with an emphasis on the mediating role of competitive advantage, grounded in the Resource-Based View (RBV). In this study, firm performance is measured using the Balanced Scorecard approach. This applied research adopts a descriptive–correlational design. Data were collected through a questionnaire administered to senior and middle managers of knowledge-based firms in 2025, yielding 158 usable responses. The hypotheses were tested using Partial Least Squares Structural Equation Modeling. The results indicate that intellectual capital has a positive and significant effect on firm performance; however, the indirect effect of intellectual capital on performance through competitive advantage is not significant. In contrast, knowledge management has a positive and significant effect on firm performance both directly and indirectly through competitive advantage, with competitive advantage playing a partial mediating role in this relationship. Additionally, competitive advantage has a positive and significant effect on firm performance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Intellectual capital
  • Knowledge management
  • Competitive advantage
  • Firm performance
  • Resource-Based View

مراجع

پاپی، فاطمه، رضایی آشیانی، زهرا و زاهدی، امیراحسان. (1400). تحلیل موانع نوآوری و تجاری ‌سازی فناوری در شرکت‌های دانش‌بنیان ایران، فصلنامه پژوهش‌های معاصر در علوم مدیریت و حسابداری، 3(10)، 54-35.
حیدری هراتمه، مصطفی. (1404). بررسی تأثیر سرمایه فکری بر مزیت رقابتی (تعدیلگری کیفیت و سرعت نوآوری، و هوش تجاری)، نشریه توسعه و سرمایه، 10 (1)، 160-139.
سیدجوادین، سید رضا، نصرت‌پناه، رسول و رحمانی گوهر،  مبینا. (1404). تأثیر قابلیت‌های مدیریت دانش کلان داده بر نوآوری، مزیت رقابتی و عملکرد شرکت‌های دانش بنیان (مورد مطالعه: شرکت‌های دانش بنیان استان تهران)، نشریه مدیریت راهبردی دانش سازمانی، 8(31)، 21-1.
شورای راهبری فناوری‌ها و تولیدات دانش‌بنیان (1402). آیین‌نامه ارزیابی و حمایت از شرکت‌ها و مؤسسات دانش‌بنیان. معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری.
صفرزاده بندری، محمدحسین و عزیزی، بنیامین. (1404). تأثیر سرمایه فکری، مدیریت دانش، نوآوری و استراتژی تمایز بر مزیت رقابتی: دیدگاه هماهنگ سازی منابع، حسابداری مدیریت، 18(66)، 177-157.
صفری، علی، مشرف جوادی، محمدحسین و میرزایی فر، مرضیه. (1396). تأثیر سرمایه فکری بر عملکرد سازمانی؛ نقش میانجی‌گری چابکی سازمانی و مزیت رقابتی، پژوهشنامه مدیریت اجرایی، 9(17)، 168-149.
مؤمنی، سهیل و پورزمانی، زهرا. (1402). نقش ابعاد مختلف نظریه سرمایه فکری در تبیین نگرش حسابرسان نسبت به ایفای مسئولیت‌پذیری اجتماعی، حسابداری و منافع اجتماعی، 13(4)، 25-62.
موسوی، سیده زهرا و کیامهر، محمد. (1403). اثر سیستم کنترل مدیریت هزینه و بهره‌وری هزینه بر عملکرد سازمانی. حسابداری و شفافیت مالی، 2(1)، 47-24.
نمازی، محمد و ابراهیمی، شهلا (1388). بررسی تأثیر سرمایه فکری بر عملکرد مالی جاری و آینده شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 1(4)، 25-4.
نمازی، محمد و کربلای محمدی دستجردی، ژیلا. (1401). طراحی الگوی جامع فازی ارزیابی عملکرد بیمارستان‌ها با استفاده از روش‌های ترکیبی ارزیابی متوازن پایدار، سوارا و مالتی مورا. حسابداری و منافع اجتماعی، 12(2)، ۳۰-۱.
پیشرفت‌های حسابداری
دوره 18، شماره 1
شهریور 1405

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 29 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری: 21 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش: 17 تیر 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار