تأثیر مالی‌شدن شرکت‌ها بر کارایی سرمایه‌گذاری: نقش تعدیلی ویژگی‌‌‌‌‌‌‌‌های هیئت‌مدیره و ساختار مالکیتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

وجود بازارها و ابزارهای مالی متنوع، علاوه بر افزایش گزینه‌های پیشروی مدیران، فرصت فعالیت‌های سوداگرانه را نیز فراهم می‌کند. بر اساس تئوری تضاد منافع، مدیران ممکن است بیشتر به منافع شخصی خود توجه کرده و کمتر به منافع سهام‌داران و مالکان شرکت بیندیشند. استفاده از ابزارهای مالی در شرکت‌های غیرمالی می‌تواند سود کوتاه‌مدت شرکت‌ها را افزایش دهد، اما آنها را از سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های اصلی و بلندمدت کسب‌وکار دور کند. هدف این پژوهش بررسی تأثیر مالی‌شدن شرکت‌ها بر کارایی سرمایه‌گذاری با درنظرگرفتن ویژگی‌‌‌‌‌‌‌‌های هیئت‌مدیره و ساختار مالکیتی است. بدین منظور چهار فرضیه تدوین شده که با استفاده از روش نمونه‌گیری غربال‌گری، تعداد ۱۶۳ شرکت فعال در بورس اوراق بهادار تهران در دوره زمانی ۱۳۹۲ الی ۱۴۰۲ انتخاب شدند. فرضیه‌ها با بهره‌گیری از روش رگرسیون خطی چند متغیره به روش داده‌های ترکیبی و کنترل اثرات سال و صنعت مورد آزمون قرار گرفتند. نتایج نشان داد که مالی‌‌شدن شرکت‌ها بر کارایی سرمایه‌گذاری تأثیر منفی دارد و استقلال هیئت‌مدیره این اثر منفی را کاهش می‌دهد. درعین‌حال، تخصص اعضای هیئت‌مدیره و حضور سهام‌داران دولتی تأثیری بر رابطه مالی‌شدن و کارایی سرمایه‌گذاری نداشت. این یافته‌ها ضمن تقویت ادبیات مالی‌شدن شرکت‌ها و کارایی سرمایه‌گذاری، نشان می‌دهد که ویژگی‌های سازمانی و ساختار حاکمیتی می‌توانند رفتار مالی مدیران و تخصیص بهینه منابع را تعدیل کنند. علاوه بر این، نتایج می‌توانند به مدیران کمک کنند تصمیمات سرمایه‌گذاری آگاهانه‌تر اتخاذ کنند و سیاست‌گذاران را در طراحی مقررات بازار مالی و نظارت بر شرکت‌ها راهنمایی کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Impact of Corporate Financialization on Investment Efficiency: The Moderating Role of Board Characteristics and Ownership Structure

نویسندگان [English]

  • Hasan Fattahi Nafchi 1
  • sepehr narimani 2
1 Department Of Accounting, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 M.A Student of Accounting, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده [English]

The presence of diverse financial markets and instruments not only expands the options available to managers but also creates opportunities for speculative activities. According to agency theory, managers may prioritize their personal interests over those of shareholders and company owners. The use of financial instruments in non-financial firms can boost short-term profitability but may divert attention from long-term and core business investments. This study examines the impact of corporate financialization on investment efficiency, considering board characteristics and ownership structure. To this end, four hypotheses were developed and tested using a screening sampling method on 163 companies listed on the Tehran Stock Exchange during the period 2013–2023. The hypotheses were analyzed using multivariate linear regression with panel data, controlling for year and industry effects. The results indicate that corporate financialization negatively affects investment efficiency, while board independence mitigates this negative effect. In contrast, board expertise and the presence of government shareholders did not influence the relationship between financialization and investment efficiency. These findings enrich the literature on corporate financialization and investment efficiency, highlighting that organizational characteristics and governance structures can moderate managerial financial behavior and the optimal allocation of resources. Moreover, the results provide practical insights for managers to make more informed investment decisions and guide policymakers in designing financial market regulations and corporate oversight mechanisms.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Financialization
  • Financial Assets
  • Investment Efficiency
  • Ownership Structure
  • Board Characteristics
اخگر، محمد امید، سجادی، زانیار، و رسولی کردستانی، نادر (۱۴۰۲). عدم قطعیت سیاست اقتصادی و ریسک‌پذیری شرکت: نقش رقابت بازار محصول، اصطکاک مالی و مالی‌شدن. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، ۳۰ (۴)، ۶۱۴-۶۵۸.
اعتمادی، حسین، معروفی، احمدرضا و محمدی شاد، زهره. (۱۳۹۹). گفتمان مالی‌سازی مستتر در روش‌های حسابداری ایران. مطالعات تجربی حسابداری مالی، ۱۷(۶۷)، ۲۷-۵۶.
پورموسی، علی‌اکبر و شریف‌زاده دربان، ستی. (۱۴۰۰). بررسی تأثیر نقدینگی شرکت بر رابطه بین محدودیت مالی و سرمایه‌گذاری. چشم‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌انداز حسابداری و مدیریت، ۴(۳۹)، ۵۳-۶۴.
قائد، مریم، خدادادی، ولی، جرجرزاده، علیرضا و کعب عمیر، احمد. (۱۴۰۳). راهبری شرکتی و کارایی سرمایه‌گذاری: با تأکید بر محافظه‌کاری مدیریتی. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، ۱۳(۵۱) , ۳۲۳-۳۴۴.
طهمورثی، زهرا، طالب‌نیا، قدرت الله، برادران حسن‌زاده، رسول، موسوی، نعمت‌الله و وکیلی فرد، حمیدرضا . (۱۴۰۳). مدل‌سازی متغیرهای اثرگذار بر کارایی سرمایه‌گذاری: شواهدی از شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. دانش سرمایه‌گذاری، ۱۳(۵۱)، ۳۶۱-۳۸۴.
معبودی، رضا، و دره نظری، زینب. (۱۴۰۱). تأثیر مالی‌سازی بر آلودگی محیط‌زیست در ایران. اقتصاد و تجارت نوین، ۱۷(۲)، ۱۵۳-۱۷۹.
حاجی، مجید، نصیری اقدم، علی، محمدی، تیمور، و شاکری، عباس (۱۴۰۲). تأثیر مالی‌سازی بر سرمایه‌گذاری واقعی شرکت‌های غیرمالی طی سال‌های ۱۳۹۸-۱۳۸۸ با استفاده از روش داده‌های تابلویی چندسطحی. مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، (۴۵)، ۴۷-۷۸.
معبودی، رضا، نادمی، یونس، و دره نظری، زینب. (۱۴۰۱). نفرین منابع و مالی‌سازی در اقتصاد ایران. پژوهش‌نامه اقتصاد انرژی ایران، ۱۱(۴۹)، ۱۲۷-۱۵۹.