تأثیر سودآوری و ساختار سرمایه بر توان پرداخت بدهی‌های جاری با تأکید بر نقش تعدیلی مراحل چرخه عمر شرکت‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار حسابداری دانشگاه شیراز

2 کارشناسی ارشد حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز

چکیده

در محیط‌های پیچیده و رقابتی امروز، مدیریت بهینه ساختار سرمایه و توانایی شرکت‌ها در پرداخت بدهی‌های جاری از معیارهای حیاتی ارزیابی عملکرد مالی و تداوم فعالیت‌های اقتصادی محسوب می‌شوند. توان پرداخت بدهی‌های جاری، شاخص کلیدی سلامت مالی شرکت‌ها است و نقش مهمی در جلوگیری از مشکلات نقدینگی و ورشکستگی دارد. ساختار سرمایه، که ترکیب منابع مالی مورد استفاده شرکت‌ها را نشان می‌دهد، مستقیماً بر هزینه‌های سرمایه، ریسک و بازده اثرگذار است و تغییرات آن می‌تواند توانایی شرکت در مدیریت بدهی‌های جاری را تحت تأثیر قرار دهد. سودآوری نیز به‌عنوان شاخصی مهم از عملکرد مالی، نقشی کلیدی در تولید نقدینگی و تقویت توان پرداخت بدهی‌ها ایفا می‌کند. با این حال، اثر این عوامل ممکن است بسته به مرحله چرخه عمر شرکت متفاوت باشد. این پژوهش تأثیر سودآوری و ساختار سرمایه بر توان پرداخت بدهی‌های جاری را با در نظر گرفتن نقش تعدیل‌کننده چرخه عمر شرکت‌ها بررسی می‌کند. جامعه آماری شامل کلیه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری غربالگری، ۱۶۰ شرکت طی سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲ انتخاب شدند. فرضیه‌ها با مدل رگرسیون خطی چندگانه آزمون و بررسی همسانی واریانس، نرمال بودن باقی‌مانده‌ها و خودهمبستگی انجام شد. نتایج نشان داد تأثیر سودآوری و ساختار سرمایه بر توان پرداخت بدهی‌های جاری، مثبت و معنادار است و جهت این اثر با توجه به مرحله چرخه عمر شرکت متفاوت است؛ به‌طوری‌که در مراحل تولد، بلوغ و افول این اثر مثبت است، اما در مرحله رشد منفی می‌باشد. این نتایج قابل توجیه است، زیرا در مرحله رشد شرکت‌ها بخش قابل توجهی از سود و منابع مالی را صرف توسعه و سرمایه‌گذاری برای افزایش سهم بازار می‌کنند که نقدینگی کوتاه‌مدت و توان پرداخت بدهی‌های جاری را کاهش می‌دهد؛ در حالی که در سایر مراحل چرخه عمر، سودآوری و ساختار سرمایه موجود بیشتر به تقویت توان پرداخت بدهی‌ها کمک می‌کند. بنابراین، توصیه می‌شود مدیران مالی، جایگاه شرکت در چرخه عمر را به‌طور مستمر بررسی کرده و بر اساس آن، سیاست‌های مالی، از جمله ساختار سرمایه و میزان استفاده از اهرم مالی، را بازبینی و مدیریت کنند تا از مشکلات نقدینگی و ناتوانی در پرداخت بدهی‌های جاری پیشگیری شود. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به مدیران و سرمایه‌گذاران در اتخاذ تصمیمات بهینه در زمینه ساختار سرمایه و مدیریت نقدینگی کمک کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Effect of Capital Structure and Profitability on Current Debts Solvency with Emphasis on the Life Cycle Stages of Firms

نویسندگان [English]

  • Zeynab Mehtari 1
  • Farzad Zare Bidaki 2
1 Assistant Prof of Accounting, Shiraz University
2 MSc of Accounting, Faculty of Economics Management and Social Sciences, Shiraz University
چکیده [English]

In today’s competitive business environment, the ability of firms to optimize capital structure and manage current liabilities is crucial for financial stability and sustainability. Current liabilities management serves as a key indicator of financial health, mitigating liquidity risks and potential bankruptcy, while capital structure directly affects cost of capital, risk, and returns. Profitability further strengthens cash flow, enhancing a company’s capacity to meet short-term obligations.
This study investigates the effects of profitability and capital structure on current liabilities management, considering the moderating role of the corporate life cycle. The research sample includes 160 companies listed on the Tehran Stock Exchange over 2015-2024 selected using a screening-based sampling. Multiple linear regression models were employed, alongside diagnostic tests for homoscedasticity, residual normality, and autocorrelation.
Findings reveal that profitability and capital structure significantly influence the current debt solvency, but the direction and magnitude of these effects vary across life cycle stages. Notably, during the growth phase, the impact is reversed compared to the birth, maturity, and decline stages. These results highlight the importance for financial managers to continuously assess life cycle stages and adjust capital structure and debt management strategies accordingly, providing valuable guidance for informed decision-making on liquidity and financial policy.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Liquidity
  • Profitability
  • Capital Structure
  • Current Debt Solvency
  • Company Life Cycle

مراجع

  • آشوغ، حسام. (1403). بررسی تأثیر ویژگی‌های مدیرعامل بر سودآوری شرکت با توجه به نقش مدیریت سود به عنوان عامل تعدیل‌کننده. در نهمین کنفرانس بین‌المللی مطالعات مدیریت، اقتصاد و حسابداری صنعت‌محور، تهران، ایران.
  • بت‌شکن، محمد هاشم. (1401). تأثیر تامین مالی زنجیره تأمین و توسعه مالی بر سودآوری شرکت‌های املاک و مستغلات پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران. راهبرد مدیریت مالی، 10(37)، 29-46.
  • بختیاری، مسعود (1404). تأثیر طبقات مختلف دارایی بر بازده دارایی و عملکرد شرکت در مراحل مختلف چرخه عمر، بررسی‌های بارزگانی، 3(11)، 92-69.
  • دموری، داریوش.، و باساد، عاطفه. (1396). بررسی رابطه بین چرخه عمر شرکت و ساختار سرمایه در بورس اوراق بهادار تهران. تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 9(36)، 81-96.
  • دهقانیان، فتانه. (1399). بررسی رابطه بین رشد فروش شرکت و پایداری سود: شواهدی از بورس اوراق بهادار تهران. پژوهش‌های کاربردی در مدیریت و حسابداری، 5(19)، 24-36.
  • رستمی، وهاب.، مهرآور، مهدی.، و کارگر، حامد. (1401). تأثیر مدیریت ریسک بر سرعت تعدیل اهرم مالی در مراحل چرخه عمر شرکت‌ها، پیشرفت‌های حسابداری، 14(1)، 59-88.
  • رضائیان، علی. (1401). اصول مدیریت. تهران: انتشارات بازرگانی.
  • رهنمای رودپشتی، فریدون.، و زندی، آناهیتا. (1401). چرخه عمر شرکت، منابع مالی سازمانی و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها، حسابداری مدیریت، 15(52)، 17-38.
  • زارع، غلامحسن.، و گل‌بو، ندا. (1398). بررسی رابطه چرخه عمر شرکت و مسئولیت اجتماعی شرکت با تعدیل‌گری منابع داخلی و خارجی. کنفرانس بین‌المللی مطالعات بین‌رشته‌ای در مدیریت و مهندسی.
  • سازمان حسابرسی. (1397). استاندارد حسابداری شماره ۱۴: نحوه ارائه صورت‌های مالی، تهران: سازمان حسابرسی.
  • سرلک، نرگس.، فرجی، امید.، و بیات، فاطمه. (1394). رابطه بین ویژگی‌های مالی شرکت و ساختار سرمایه در مراحل چرخه عمر شرکت، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، 7(27). 1-21.
  • سیدنژاد، میرجواد.، جبارزاده کنگرلوئی، سعید.، بحری ثالث، جمال.، رامشه، منیژه. (1403). تبیین ساختار سرمایه با تأکید بر چرخه عمر در شرکت‌های ایرانی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، اقتصاد و بانکداری اسلامی، 49(2)، 175-202.
  • شمس‌الدینی، کاظم.، دانشی، وحید.، و فولادی‌سوادکوهی، فاطمه. (1398). بررسی تأثیر مالکیت نهادی بر رابطه بین سررسید بدهی‌های کوتاه‌مدت با ریسک سقوط آتی قیمت سهام، پیشرفت‌های حسابداری، 11(1)، 195-220.
  • عرب‌صالحی، مهدی.، فرهمند، شکوفه.، و رامتین، محسن. (1390). بررسی ارتباط بین سیاست‌های بدهی و عملکرد شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، حسابداری مالی، 3(10)، 43-61.
  • عزیزی، آذر.، زرین، جعفر. (1395). مطالعه تأثیر مدیریت سرمایه در گردش بر عملکرد شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران. کنفرانس بین المللی ایده‌های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری.
  • کامل عبید، وسام.، هاشمی، عباس.، و حمیدیان، نرگس. (1402). تحلیل کیفیت تطابق و گزارشگری مالی نادرست طی چرخه عمر شرکت، پیشرفت‌های حسابداری، 15(2)، 263-286.
  • کرمی، غلامرضا.، و عمرانی، حامد. (1389). تأثیر چرخه عمر شرکت بر میزان مربوط بودن معیارهای ریسک و عملکرد. پژوهش‌های حسابداری مالی، 2(3)، 49-63.
  • کریمی، فرزاد.، و حفیظی بروجنی، مریم. (1393). بررسی ارتباط میزان بدهی با رشد در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران با تأکید بر جریان‌های نقدی، حسابداری مالی، 6(23)، 285-309.
  • ملانظری، مهناز.، نوری‌فرد، یداله.، و قشقایی عبدی، شقایق. (1391). اثرات متفاوت اندازه شرکت و نوع صنعت بر سودآوری، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، 4(16)، 157-182.
  • مهری‌نژاد، ص.، و حقیقت‌گو، ز. (1402). شناسایی عوامل مؤثر بر ساختار سرمایه در بنگاه‌های متوسط و کوچک. رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 7(90)، 917-936.
  • نوشادی، میثم.، و کریمی، زینب. (1402). مشغله اعضای هیات مدیره و تصمیم‌های مالی با تأکید بر مراحل چرخه عمر شرکت، پیشرفت‌های حسابداری، 15(2)، 211-245.
  • ولی‌زاده لاریجانی، عطیه.، و بنی‌مهد، بهمن. (1401). اقلام صورت‌های مالی، چرخه عمر و ورشکستگی شرکت، پژوهش‌های تجربی حسابداری، 12(44)، 91-110.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 19 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 21 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش: 05 اسفند 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار