تأثیر همتایان بر مالی‌شدن شرکت‌ها: نقش رقابت صنعت، انعطاف‌پذیری مالی و ریسک‌پذیری شرکت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکتری مهندسی مالی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

در سال‌های اخیر، مالی‌شدن شرکت‌ها به عنوان یکی از روندهای کلیدی در اقتصاد جهانی مورد توجه پژوهشگران و سیاست‌گذاران قرار گرفته است. این پدیده به افزایش سرمایه‌گذاری‌های مالی در صورت وضعیت مالی شرکت‌ها و کاهش تمرکز بر فعالیت‌های عملیاتی اشاره دارد. از سوی دیگر، تأثیرپذیری شرکت‌ها از رفتار مالی همتایان خود در صنعت یکی از جنبه‌های مهم این روند محسوب می‌شود. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر مالی‌شدن همتایان بر مالی‌شدن شرکت و نقش عوامل رقابت صنعت، انعطاف‌پذیری مالی و ریسک‌پذیری شرکت بر این رابطه است. بدین منظور، نمونه‌‌ای متشکل از 143 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی 1390 تا 1402 مورد مطالعه قرار گرفته است. برای آزمون فرضیه‌ها از الگو‌های رگرسیونی و داده‌های تابلویی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد مالی‌شدن همتایان تأثیر مثبت و معناداری بر مالی‌شدن شرکت دارد. همچنین، انعطاف‌پذیری مالی و ریسک‌پذیری شرکت به‌عنوان عوامل تعدیل‌گر، اثرگذاری مالی‌شدن همتایان بر مالی‌شدن شرکت را تقویت می‌کنند. با این حال، رقابت صنعت اثر تعدیلگری معناداری بر این رابطه ندارد که حاکی از واکنش ناهمگن شرکت‌ها به رفتار مالی‌شدن همتایان در شرایط رقابتی است. این یافته‌ها تأکید می‌کند که شرکت‌ها در محیط‌های ناپایدار، با توجه به ویژگی‌های مالی و رفتاری خود، بیشتر از رفتار همتایان الگوبرداری می‌کنند تا تصمیمات مالی بهینه‌تری اتخاذ نمایند. نتایج این پژوهش به مدیران و سیاست‌گذاران کمک می‌کند تا با درک بهتر نقش رفتار همتایان و عوامل مؤثر مانند انعطاف‌پذیری مالی و ریسک‌پذیری، تصمیمات مالی بهینه‌تری اتخاذ کنند و در شرایط پرریسک و نامطمئن، استراتژی‌های مالی اثربخش‌تری اتخاذ کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Effect of Peer Firms on Corporate Financialization: The Role of Industry Competition, Financial Flexibility, and Corporate Risk-Taking

نویسندگان [English]

  • Narges Hamidian 1
  • Hamed Marzian 2
1 Assistant Professor of Accounting, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Iran
2 PhD Student in Financial Engineering, Faculty of Administrative Sciences and Economics, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

In recent years, corporate financialization has emerged as a key trend in the global economy, attracting the attention of researchers and policymakers. This phenomenon refers to the growing share of financial investments in companies’ financial position statements and a declining focus on operational activities. One important aspect of this trend is the influence of peer firms’ financial behavior within the same industry. This study investigates the impact of peer firms’ financialization on corporate financialization and examines the moderating roles of industry competition, financial flexibility, and corporate risk-taking in this relationship. A sample of 143 firms listed on the Tehran Stock Exchange during the period 2011–2023 was analyzed using panel data and regression models. The findings reveal that peer firms’ financialization has a significant and positive effect on corporate financialization. Furthermore, financial flexibility and corporate risk-taking intensify this relationship as moderating factors. However, industry competition did not show a significant moderating effect, indicating a heterogeneous response of firms to peer financialization behavior under competitive conditions. These results highlight that in uncertain environments; firms are more likely to emulate their peers' financial behavior—depending on their own financial and strategic characteristics—to make more optimal financial decisions. The study provides useful insights for managers and policymakers by underlining the importance of peer behavior and contextual factors in shaping corporate financial strategies, particularly in high-risk and uncertain conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Corporate Financialization
  • Peer Firms
  • Industry Competition
  • Financial Flexibility
  • Risk-Taking
ابوذری، ایوب، شهیکی تاش، محمدنبی و کرانی، عبدالرضا. (1397). بررسی پدیده مالی شدن در اقتصاد ایران. سیاست‌های راهبردی و کلان، 6(22)، 61-80.
احمدی حاجی آبادی، سید روح‌الله. (۱۴۰۱). تغییرات پدیده مالی سازی و اثر آن بر رشد بنگاه های غیرمالی فعال در بازار بورس تهران. فصلنامه راهبرد اقتصادی، (۴۱) ، ۹۳–۱۱۸.
اخگر، محمدامید.، سجادی، زانیار و رسولی کردستانی، نادر. (۱۴۰۲). عدم قطعیت سیاست اقتصادی و ریسک پذیری شرکت: نقش رقابت بازار محصول، اصطکاک مالی و مالی‌شدن. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، ۳۰ (۴)، ۱–۲۰.
جودکی، محمد، خلیلی، یاسمن و رحمتی، لطافت . (1402). بررسی اثر تعدیلگری شرکت‌های رهبر و جوان در صنعت بر رابطه عملکرد شرکت‌های همتا با سرمایه گذاری شرکت بر مبنای تئوری‌های نقص اطلاعاتی و رقابت‌پذیری. پیشرفت‌های حسابداری، 15 (2)، 71-104.
حاجی، مجید، نصیری اقدم، علی، محمدی، تیمور و شاکری، عباس. (1402). تأثیر مالی‌سازی بر سرمایه‌گذاری واقعی شرکت‌های غیرمالی طی سال‌های 1398-1388 با استفاده از روش داده‌های تابلویی چندسطحی. فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، (45) 12، 47-78.
حمیدیان، نرگس و فتاحی نافچی، حسن. (1404). تأثیر شرکت‌های همتا بر ارزش نهایی نگهداشت وجه نقد: نقش تعدیلی اندازه شرکت و رقابت بازار. پژوهش‌های تجربی حسابداری, آماده انتشار.
سید نژاد فهیم، سید رضا. (1404). بررسی رابطۀ بین مالی‌سازی و استفادۀ بلندمدت از بدهی‌های کوتاه‌مدت. مدیریت دارایی و تامین مالی، 13(3)، 77-94.
صفرزاده، محمد حسین؛ اثنی عشری، حمیده؛ پناه علی پور، علیرضا. (1403). آثار شرکت‌های همتا بر تصمیم‌های افشای شرکتی. پژوهش‌های حسابداری مالی، 16 (1)، 86-51.
فرج زاده دهکردی، حسن. (1401). تأثیر گزارشگری مالی فرصت طلبانه بر کارایی عملیاتی شرکت‌های همتا. فصلنامه بورس اوراق بهادار، 15(59)، 199-220.‎
فرج زاده دهکردی، حسن؛ دهقان دهنوی، افسانه. (1404). ﺗﺄﺛﻴﺮ شرکت‌های همتا بر زمان‌بندی انتشار صورت‌های مالی. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 22 (85)، 236-207.
فروغی، داریوش، حمیدیان، نرگس و اسدی امیرآبادی، نگین. (1403). تأثیر لحن گزارشگری مالی شرکت‌های همتا بر سرمایه‌گذاری شرکت: نقش تعدیلی کیفیت افشای اطلاعات و رقابت در صنعت. پیشرفت‌های حسابداری، 16(2)، 169-210.
فتاحی نافچی، حسن، جودکی، محمد و قنبری، سارا. (1403). رابطه تقلب در گزارشگری مالی شرکت‌های همتای فعال در یک منطقه جفرافیایی همسان با تقلب در گزارشگری مالی شرکت؛ نقش تعدیلی رقابت صنعت. حسابداری و منافع اجتماعی، 14(2)، 103-124.‎