تحلیل روابط علّی بین سیستم کنترل مدیریت پایداری و نوآوری سبز دوسوتوان با رویکرد دیمتل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

2 دانشیار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

3 دانشیار، گروه حسابداری، امور مالی و اقتصاد، دانشکده بازرگانی شهر بیرمنگام، دانشگاه شهر بیرمنگام، بیرمنگام، بریتانیا.

چکیده

هدف این پژوهش، شناسایی روابط علّی بین سیستم کنترل مدیریت پایداری و نوآوری سبز دوسوتوان با استفاده از رویکرد دیمتل است. این پژوهش به دنبال شناسایی چگونگی تأثیر سیستم‌های کنترل مدیریت پایداری (اعتقادی، مرزی، تشخیصی و تعاملی) بر نوآوری سبز دوسوتوان (بهره‌برداری و اکتشافی) است. روش پژوهش کمی و توصیفی-همبستگی است. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه دیمتل جمع‌آوری شده‌اند که بر اساس اهرم‌های کنترلی سایمونز (1995) و نظریه دوسوتوانی ویجتی‌لیک (2017) و وانگ و همکاران (2020) طراحی شده است. پرسشنامه شامل 6 بعد (4 بعد از اهرم‌های کنترلی و 2 بعد از نوآوری سبز دوسوتوان) بوده و از 12 نفر از خبرگان دانشگاهی و صنعتی در زمینه پایداری و سیستم کنترل مدیریت نظرسنجی شده است. نتایج نشان داد که سیستم کنترل اعتقادی بیشترین تأثیرگذاری و تعامل را در مدل دارد و به عنوان متغیر علّی عمل می‌کند، در حالی که نوآوری سبز اکتشافی به عنوان متغیر معلول، بیشترین تأثیرپذیری را از سایر ابعاد دارد. یافته‌ها نقش محوری سیستم کنترل مدیریت پایدار به‌ویژه سیستم کنترل اعتقادی را در توسعه نوآوری سبز دوسوتوان تأیید می‌کنند. توصیه می‎شود مدیران فرهنگ پایداری سازمانی را تقویت کنند و سیاست‌گذاران از طریق مشوق‌های مالی و قانونی، نوآوری سبز اکتشافی را حمایت نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Causal Relationship Analysis between Sustainable Management Control Systems and Ambidextrous Green Innovation Using the DEMATEL Approach

نویسندگان [English]

  • Razieh Ghorbani 1
  • omid faraji 2
  • kaveh Asiaei 3
  • Mohammad kashanipour 2
1 PhD Student, Faculty of Management and Accounting, College of Farabi, University of Tehran, Qom, Iran.
2 Associate Professor, Faculty of Management and Accounting, College of Farabi, University of Tehran, Qom, Iran.
3 Associate Professor, Accounting, Finance and Economics Group, Faculty of Birmingham Business, University of Birmingham, Birmingham, United Kingdom.
چکیده [English]

This study aims to identify the causal relationships between sustainability management control systems and ambidextrous green innovation using the DEMATEL approach. It investigates how sustainability management control systems (beliefs, boundary, diagnostic, and interactive) influence ambidextrous green innovation (exploitative and exploratory). The research employs a quantitative, descriptive-correlational design. Data were collected via a DEMATEL questionnaire developed based on Simons’ (1995) levers of control and the ambidexterity theories of Wijethilake (2017) and Wang et al. (2020). The questionnaire covered six dimensions —four from the levers of control and two from ambidextrous green innovation— and was administered to 12 academic and industry experts in sustainability and management control systems. Results indicate that the beliefs control system exerts the greatest influence and interaction within the model, acting as a causal variable, while exploratory green innovation, as an effect variable, is most influenced by other dimensions. The findings confirm the pivotal role of sustainability management control systems —particularly the beliefs control system— in fostering ambidextrous green innovation. It is recommended that managers strengthen organizational sustainability culture, and that policymakers support exploratory green innovation through financial incentives and regulatory frameworks.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sustainable Management Control System
  • Ambidextrous Green Innovation
  • Sustainability
  • DEMATEL

مراجع

اصغرپور، محمد جواد. ( ١٣٨٩ ). تصمیم‎گیری گروهی و نظریه بازی‎ها با نگرش تحقیق در عملیات، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
برزیده، فرخ؛ تقوی فرد، محمدتقی و زمانیان، فاطمه. (1391). چارچوب طراحی سبد سهام با استفاده از روش دیماتل و فرایند تحلیل شبکه ای. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 10(39)، 124-105.
حاجیها، زهره و رجب دری، حسین. (1395). بررسی میزان تعامل ابعاد موثر در حسابداری اسلامی با استفاده از تکنیک دیمتل. دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، 1(2)، 1-15.
حجازی، رضوان و رامشه، منیژه. (1392). بررسی روابط میان استراتژی تمایز، نوآوری و سیستم های کنترل مدیریت. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 2(7)، 61-73.
حسنی آذر داریانی، الهام؛ مشایخ، شهناز و حجازی، رضوان. (1398). طراحی مدل ارزشگذاری منابع انسانی و گزارشـگری آن در شرکت ملی نفت ایران و شرکتهای تابع آن. بررسیهای حسابداری و حسابرسی، 26(2)، 279 -300.
حقیقی، محمد؛ دهقانی سلطانی، مهدی و فارسی­زاده، حسین. (1396). تبیین نقش دوسوتوانی سازمانی در تأثیرگذاری فرهنگ نوآور و حافظه سازمانی بر عملکرد توسعه محصول جدید. پژوهشهای مدیریت عمومی، 10(38 )، 197-223.
طیاران، شهرزاد؛ طوطیان، صدیقه و محمدی، آوا. (1399). تأثیر ابعاد نوآوری سبز و فرهنگ نوآوری بر عملکرد مالی سازمان با توجه به نقش عملکرد زیست محیطی. اندیشه آماد، 19(73 )، 103-120.
عزیزمحمدلو، حمید؛ فضلی، صفر و محمدنژادمدردی، سپیده. (1396). انتخاب فناوری پاک و نوآوری سبز، راهکاری برای بهبود عملکرد زیست محیطی صنایع کوچک و متوسط. فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی، 15(30)، 5-12.
محمدپور، علی و میرزاپورباباجان، اکبر. (1394). تجزیه و تحلیل معیارهای انتخاب پرتفوی با استفاده از تکنیک. مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، 6(23)، 119-131.
محمدی، مهدی؛ رفیعی، حسن؛ موسوی، میرطاهرو حسین زاده، سمانه. (1395). ادراک فساد و احساس عدالت اجتماعی. مسائل اجتماعی ایران، ۷ (۱)، ۱۴۴-۱۲۵.
مرادی، محسن؛ مرتضی شفیعی سردشت و حامد رحمانی. ( ١٣٩٢). کاربرد روش دیمتل در شناسایی عوامل مؤثر بر تصمیم گیری سرمایه گذار در خرید سهام (مورد مطالعه: کارگزاران شهر مشهد). بررسی های حسابداری و حسابرسی، 20(2)، ٨٧-108.
مسافری، محمد؛ بهشتی، زیبا؛ گیلانی، ندا و نعمتی منصور، سپیده. (1403). ارزیابی چالش‎های زیست محیطی در ایران در سال ۲۰۲۴ بر مبنای شاخص عملکرد زیست محیطی (EPI). فصلنامه آلودگی‎های محیطی و توسعه پایدار شهری، 4(1)، 15-1.
نمازی، محمد و خرم دل ماسوله، زهرا. (1401). تأثیر نوآوری سبز و حسابداری مدیریت زیست محیطی بر عملکرد مالی، زیست محیطی و اقتصادی شرکت. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 19(74)، 1-40.
نمازی، محمد و رجب دری، حسین. (1396). بررسی تعامل سازه‌‌های الگوی توسعۀ پایدار اخلاق حرفه‌ای حسابداری با استفاده از فن دیمتل. نشریه پژوهشهای حسابداری مالی، 9(2و32)، 90-71.
نیک منش، شمس الدین؛ رضازاده، اکبر و عاقلی، میثم. (1399). رابطه پیش بینی سازمانی بر عملکرد سازمانی با نقش میانجی دوسوتوانی و نقش تعدیلگر پویایی محیطی. مدیریت منابع در نیروی انتظامی، 8(4 )، 219-254.
پیشرفت‌های حسابداری
دوره 17، شماره 2
اسفند 1404
صفحه 349-396

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 18 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری: 22 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش: 07 دی 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار