تحلیل روابط علّی بین سیستم کنترل مدیریت پایداری و نوآوری سبز دوسوتوان با رویکرد دیمتل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

2 دانشیار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران.

3 دانشیار، گروه حسابداری، امور مالی و اقتصاد، دانشکده بازرگانی شهر بیرمنگام، دانشگاه شهر بیرمنگام، بیرمنگام، بریتانیا.

چکیده

هدف این پژوهش، شناسایی روابط علّی بین سیستم کنترل مدیریت پایداری و نوآوری سبز دوسوتوان با استفاده از رویکرد دیمتل است. این پژوهش به دنبال شناسایی چگونگی تأثیر سیستم‌های کنترل مدیریت پایداری (اعتقادی، مرزی، تشخیصی و تعاملی) بر نوآوری سبز دوسوتوان (بهره‌برداری و اکتشافی) است. روش پژوهش کمی و توصیفی-همبستگی است. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه دیمتل جمع‌آوری شده‌اند که بر اساس اهرم‌های کنترلی سایمونز (1995) و نظریه دوسوتوانی ویجتی‌لیک (2017) و وانگ و همکاران (2020) طراحی شده است. پرسشنامه شامل 6 بعد (4 بعد از اهرم‌های کنترلی و 2 بعد از نوآوری سبز دوسوتوان) بوده و از 12 نفر از خبرگان دانشگاهی و صنعتی در زمینه پایداری و سیستم کنترل مدیریت نظرسنجی شده است. داده‌ها با استفاده از رویکرد دیمتل تحلیل شده‌اند. نتایج نشان داد که سیستم کنترل اعتقادی بیشترین تأثیرگذاری را بر سایر ابعاد دارد، در حالی که نوآوری سبز اکتشافی بیشترین تأثیرپذیری را از سایر ابعاد دارد. سیستم کنترل اعتقادی به عنوان متغیری علّی و نوآوری سبز اکتشافی به عنوان متغیری معلول در این مدل عمل می‌کنند. همچنین، نتایج نشان داد که سیستم کنترل اعتقادی از بیشترین تعامل برخوردار است. یافته‌ها نشان می‌دهند که سیستم کنترل مدیریت پایدار نقش مهمی در توسعه نوآوری سبز دوسوتوان دارد و سیستم کنترل اعتقادی به عنوان عاملی کلیدی در این فرآیند عمل می‌کند. مدیران باید به طراحی و پیاده‌سازی سیستم‌های کنترل مدیریت پایدار توجه ویژه داشته باشند و فرهنگ سازمانی پایداری را تقویت کنند. همچنین، سیاست‌گذاران باید قوانینی را برای حمایت از نوآوری سبز و توسعه پایدار تدوین کنند. برای تقویت نوآوری سبز، مدیران می‎توانند سیستم‌های کنترل اعتقادی را با تأکید بر ارزش‌ها و فرهنگ پایداری در سازمان تقویت کنند. همچنین، سیاست‌گذاران می‌توانند با تدوین مشوق‌های مالی و قانونی برای نوآوری سبز اکتشافی، توسعه پایدار را تسهیل کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Causal Relationship Analysis between Sustainable Management Control Systems and Ambidextrous Green Innovation Using the DEMATEL Approach

نویسندگان [English]

  • Razieh Ghorbani 1
  • omid faraji 2
  • kaveh Asiaei 3
  • Mohammad kashanipour 2
1 PhD Student, Faculty of Management and Accounting, College of Farabi, University of Tehran, Qom, Iran.
2 Associate Professor, Faculty of Management and Accounting, College of Farabi, University of Tehran, Qom, Iran.
3 Associate Professor, Accounting, Finance and Economics Group, Faculty of Birmingham Business, University of Birmingham, Birmingham, United Kingdom.
چکیده [English]

This study aims to identify the causal relationships between sustainable management control systems (MCS) and ambidextrous green innovation using the DEMATEL approach. Specifically, it investigates how the dimensions of sustainable MCS-belief, boundary, diagnostic, and interactive systems influence the two dimensions of ambidextrous green innovation: exploitative and exploratory. Employing a quantitative descriptive-correlational design, data were collected via a DEMATEL-based questionnaire grounded in Simons’ (1995) levers of control framework and the ambidexterity theory of Wijethilake (2017) and Wang et al. (2020a). The questionnaire encompassed six dimensions (four MCS levers and two green innovation dimensions) and was administered to 12 academic and industry experts specializing in sustainability and management control systems. Data analysis using the DEMATEL method revealed that the belief system exerts the greatest influence on other dimensions, whereas exploratory green innovation is the most influenced by other factors. In this model, the belief system functions as a causal variable, while exploratory green innovation acts as an effect variable. Furthermore, the belief system demonstrated the highest level of interaction among all dimensions. The findings underscore the critical role of sustainable management control systems in fostering ambidextrous green innovation, with the belief system identified as a key driver in this process. It is recommended that managers prioritize the design and implementation of sustainable MCS and strengthen organizational sustainability culture. Policymakers should also develop supportive regulations to promote green innovation and sustainable development. To enhance green innovation, managers can strengthen belief control systems by emphasizing values and a sustainability culture within the organization. Additionally, policymakers can facilitate sustainable development by introducing financial and legal incentives to support explorative green innovation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sustainable management control system
  • ambidextrous green innovation
  • sustainability
  • DEMATEL

مراجع

اصغرپور، محمد جواد. ( ١٣٨٩ ). تصمیم‎گیری گروهی و نظریه بازی‎ها با نگرش تحقیق در عملیات، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
برزیده، فرخ؛ تقوی فرد، محمدتقی و زمانیان، فاطمه. (1391). چارچوب طراحی سبد سهام با استفاده از روش دیماتل و فرایند تحلیل شبکه ای. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 10(39)، 124-105.
حاجیها، زهره و رجب دری، حسین. (1395). بررسی میزان تعامل ابعاد موثر در حسابداری اسلامی با استفاده از تکنیک دیمتل. دوفصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، 1(2)، 1-15.
حجازی، رضوان و رامشه، منیژه. (1392). بررسی روابط میان استراتژی تمایز، نوآوری و سیستم های کنترل مدیریت. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 2(7)، 61-73.
حسنی آذر داریانی، الهام؛ مشایخ، شهناز و حجازی، رضوان. (1398). طراحی مدل ارزشگذاری منابع انسانی و گزارشـگری آن در شرکت ملی نفت ایران و شرکتهای تابع آن. بررسیهای حسابداری و حسابرسی، 26(2)، 279 -300.
حقیقی، محمد؛ دهقانی سلطانی، مهدی و فارسی­زاده، حسین. (1396). تبیین نقش دوسوتوانی سازمانی در تأثیرگذاری فرهنگ نوآور و حافظه سازمانی بر عملکرد توسعه محصول جدید. پژوهشهای مدیریت عمومی، 10(38 )، 197-223.
طیاران، شهرزاد؛ طوطیان، صدیقه و محمدی، آوا. (1399). تأثیر ابعاد نوآوری سبز و فرهنگ نوآوری بر عملکرد مالی سازمان با توجه به نقش عملکرد زیست محیطی. اندیشه آماد، 19(73 )، 103-120.
عزیزمحمدلو، حمید؛ فضلی، صفر و محمدنژادمدردی، سپیده. (1396). انتخاب فناوری پاک و نوآوری سبز، راهکاری برای بهبود عملکرد زیست محیطی صنایع کوچک و متوسط. فصلنامه توسعه تکنولوژی صنعتی، 15(30)، 5-12.
محمدپور، علی و میرزاپورباباجان، اکبر. (1394). تجزیه و تحلیل معیارهای انتخاب پرتفوی با استفاده از تکنیک. مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار، 6(23)، 119-131.
محمدی، مهدی؛ رفیعی، حسن؛ موسوی، میرطاهرو حسین زاده، سمانه. (1395). ادراک فساد و احساس عدالت اجتماعی. مسائل اجتماعی ایران، ۷ (۱)، ۱۴۴-۱۲۵.
مرادی، محسن؛ مرتضی شفیعی سردشت و حامد رحمانی. ( ١٣٩٢). کاربرد روش دیمتل در شناسایی عوامل مؤثر بر تصمیم گیری سرمایه گذار در خرید سهام (مورد مطالعه: کارگزاران شهر مشهد). بررسی های حسابداری و حسابرسی، 20(2)، ٨٧-108.
مسافری، محمد؛ بهشتی، زیبا؛ گیلانی، ندا و نعمتی منصور، سپیده. (1403). ارزیابی چالش‎های زیست محیطی در ایران در سال ۲۰۲۴ بر مبنای شاخص عملکرد زیست محیطی (EPI). فصلنامه آلودگی‎های محیطی و توسعه پایدار شهری، 4(1)، 15-1.
نمازی، محمد و خرم دل ماسوله، زهرا. (1401). تأثیر نوآوری سبز و حسابداری مدیریت زیست محیطی بر عملکرد مالی، زیست محیطی و اقتصادی شرکت. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 19(74)، 1-40.
نمازی، محمد و رجب دری، حسین. (1396). بررسی تعامل سازه‌‌های الگوی توسعۀ پایدار اخلاق حرفه‌ای حسابداری با استفاده از فن دیمتل. نشریه پژوهشهای حسابداری مالی، 9(2و32)، 90-71.
نیک منش، شمس الدین؛ رضازاده، اکبر و عاقلی، میثم. (1399). رابطه پیش بینی سازمانی بر عملکرد سازمانی با نقش میانجی دوسوتوانی و نقش تعدیلگر پویایی محیطی. مدیریت منابع در نیروی انتظامی، 8(4 )، 219-254.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 18 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری: 22 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش: 07 دی 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار