مفهوم‌پردازی ناهمگونی شناختی حسابرسان و تحلیل نقش آن در تردید حرفه‌ای حسابرس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه حسابداری ، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران.

2 دانشیار گروه حسابداری ، واحد کاشان،دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان ،ایران.

3 گروه حسابداری، واحد بندرگز ،دانشگاه آزاد اسلامی ، بندرگز، ایران.

4 استادیار گروه حسابداری ، واحد کاشان،دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان ،ایران

چکیده

در جهانی که ابهام و پیچیدگی، ذات ناگزیر تصمیم‌گیری‌های حرفه‌ای است، شناخت ریشه‌های ناهمگونی شناختی در قضاوت‌های حسابرسان، پنجره‌ای به سوی درک واقعیت‌های مالی می‌گشاید. این پژوهش، با نگاهی عمیق، به کاوش در لایه‌های پنهان شناخت و تأثیر آن بر حرفه حسابرسی می‌پردازد. هدف مطالعه حاضر ارائه الگویی برای ناهمگونی شناختی حسابرسان و بررسی نقش آن در تردید حرفه‌ای حسابرس می باشد. در این پژوهش با توجه به پشتوانه‌ی استدلالیِ روش‌شناسی، بر اساس نوع جمع­آوری داده‌ها، از تحلیل‌های بخش کیفی و کمی استفاده شده است. که برای تعیین مؤلفه‌های ناهمگونی شناختی حسابرسان از روش تحلیل مضمون و مصاحبه با خبرگان و از طریق پرسش‌نامه محقق­ساخته، نسبت به جمع‌آوری داده‌ها اقدام وهمچنین برای سنجش تردید‌حرفه‌ای حسابرس از پرسش‌نامه استاندارد استفاده گردید. علاوه­بر­این، جهت آزمون فرضیه پژوهش نیز از مدل‌سازی معادلات ساختاری به روش حداقل­مربعات­جزئی­(PLS-SEM) بهره گرفته شده است. یافته‌های تحقیق حاضر در قالب سلسله مراتب شماتیک، سه مضمون فراگیر (تعارض در ارزش‌های شناختی، ناهمگونی در مکانیزم‌های ساختاری و مکانیزم‌های فردی بازدارنده)، هفت مضمون سازمان‌دهنده و سی و یک مضمون پایه را آشکار ساخت که در تعامل پویا با یکدیگر، الگوی جامعی از ناهمگونی شناختی در حرفه حسابرسی را شکل می‌دهند. همچنین نتایج تحقیق نشان داد ناهمگونی شناختی حسابرسان  بر تردید حرفه‌ای آنان تأثیر منفی و معناداری دارد. یافته‌های این مطالعه می‌توانند به بهبود فرآیندهای حسابرسی، کاهش خطاهای قضاوتی و ارتقای کیفیت گزارش‌های مالی کمک کنند. از این­رو، این پژوهش هم برای پژوهشگران و هم برای حسابرسان و تدوین‌کنندگان استانداردها، به‌عنوان مرجعی الهام‌بخش و کاربردی عمل خواهد کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Conceptualizing Auditors' Cognitive Heterogeneity: and Analyzing Its Role in Auditor Professional Skepticism

نویسندگان [English]

  • Saeed inanloo moranloo 1
  • meysam arabzadeh 2
  • mehdi safari gerayli 3
  • Hossein jabbary 4
  • Mohammad reza mohagheghi 4
1 Ph.D. Student Department of Accounting, Kas.C., Islamic Azad University, Kashan, Iran.
2 Associate Professor Department of Accounting, Kas.C., Islamic Azad University, Kashan, Iran
3 Associate Professor Department of accounting, BG.C., Islamic Azad University, Bandargaz, Iran
4 Assistant Professor Department of Accounting, Kas.C., Islamic Azad University, Kashan, Iran
چکیده [English]

Amid the inherent ambiguities and complexities of professional decision-making, cognitive dissonance in auditors' judgments distorts perceptions of financial realities. This study explores the hidden layers of cognition and the impact on the auditing profession. It presents a model of auditors’ cognitive dissonance and examines its role in fostering professional skepticism.
Employing both qualitative and quantitative methods tailored to data collection needs, the study identifies components of auditors’ cognitive dissonance through content analysis and expert interviews informed by researcher-developed questionnaires. Professional skepticism was assessed via a standardized questionnaire. Additionally, structural equation modeling via partial least squares (PLS-SEM) tested the research hypotheses.
The findings uncovered a thematic hierarchy comprising three overarching themes: conflict in cognitive values, heterogeneity in structural mechanisms, and inhibitory individual mechanisms; seven organizing themes; and 31 basic themes, which dynamically interact to form a comprehensive pattern of cognitive dissonance in the auditing profession. The quantitative results further revealed that auditors' cognitive dissonance exerts a negative and significant influence on professional skepticism.
These findings offer pathways to improving audit processes, reducing judgment errors, and enhancing financial reporting quality. Thus, this study stands as an inspiring and practical reference for researchers, auditors, and standard setters.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Auditors’ cognitive dissonance
  • psychological factors
  • individual mechanisms
  • professional skepticism

مراجع

اخگر، آذر. (1400). تأثیر شایستگی و اخلاق حرفه‌ای حسابرسان بر کیفیت حسابرسی با تأکید بر عزت نفس، پایان نامه کارشناسی ارشد، موسسه آموزش عالی علم و فناوری شمس.
جوادی، هادی؛ حسینی، سید حسین؛ همتی، بهرام، شکری، اعظم. (1402). تأثیر ویژگی‌های تاریک شخصیت و تمایل به اشتراک‌گذاری دانش حسابرسان بر تردیدگرایی و قضاوت حرفه‌ای آن‌ها: با توجه به نقش تعدیل‌کنندگی محل اشتغال حسابرس. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 12(46)، 359-374.
حیدری، قنبر ؛ نیکومرام، هاشم ؛ وکیلی فرد، حمید رضا. (1402)رابطه میان ویژگی‌های صفات تاریک شخصیت در گرایش به رفتارهای متقلبانه: آزمون نظریه اعتماد اجتماعی، فصلنامه دانش حسابداری مالی، 10(1).12-27.
رحیمی آشتیانی، امیر؛ آقایی، مهران؛ عسکریان، مهناز؛ صمدی لرگانی، محمود .(1400). تاثیر هوش هیجانی و مالی بر عملکرد حسابرس (رویکرد ضریب همبستگی کانونی،  اقتصاد مالی، 15(55)، 217-230.
زلفی، سوسن؛ یزدانیان، نرگس. (1402). ویژگی‌های تاریک شخصیت حسابرسان و تاثیر آنها بر ارزیابی ریسک تقلب. تحقیقات حسابداری و حسابرسی، 15(57)، 179-206.
ستوده، مسعود؛  پورحیدری، امید؛ دامی پور، احمد. (1402). بررسی تأثیر فشار شغلی و تردید حرفه‌ای بر قضاوت حسابرس .تحقیقات حسابداری و حسابرسی.58(11).5-28.
سواری، سمیرا؛  امیری، هوشنگ؛  خدامرادی، محمد. (1402). بررسی تاثیر مولفه های تیپ‌های شخصیتی حسابرس بر عملکرد حرفه‌ای حسابرسان. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 12(45)، 427-446.
کریمی، زهرا؛ یعقوب نژاد، احمد؛ صمدی لرگانی، محمود؛ پورعلی لاکلایه، محمدرضا.(1400). ارزیابی تأثیر سوگیری‌های روانشناختی فردی و ابعاد شخصیتی حسابرسان بر کیفیت حسابرسی، پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی، 13(52). 23-52.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 21 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری: 28 شهریور 1404
  • تاریخ پذیرش: 05 مهر 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار