تأثیر جزم‌اندیشی بر توانایی استدلال اخلاقی حسابداران و حسابرسان با نقش میانجی‌گری شجاعت اخلاقی و ماکیاولیسم‌گرایی و نقش تعدیل گری انعطاف‌پذیری منابع انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 استاد حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

چکیده

نقش‌آفرینی حرفه‌ای می‌تواند منجر به بروز مشکلات ناشی از استدلال و قضاوت غیراخلاقی در موقعیت‌های شغلی شود. به‌طور خاص، در حسابداری و حسابرسی، توانایی استدلال اخلاقی برای انتظام بخشی به فعالیت‌های اقتصادی و تبیین سلامت مالی شرکت‌ها بسیار مهم است. انتظار می‌رود نظام ارزشی و باورهای فردی تأثیر زیادی بر استدلال، قضاوت‌ و عملکرد حسابداران و حسابرسان داشته باشد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیر جزم‌اندیشی بر توانایی استدلال اخلاقی حسابداران و حسابرسان است. همچنین، نقش میانجی‌ شجاعت اخلاقی و ماکیاولیسم و نقش تعدیل‌کننده انعطاف‌پذیری منابع انسانی در این رابطه موردمطالعه قرار می‌گیرد. این پژوهش، کاربردی پیمایشی است و جامعه آماری آن ترکیبی از دو گروه مستقل: 1. حسابداران شاغل در شرکت‌های بورسی و 2. حسابرسان شاغل در سازمان حسابرسی و سایر مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران طی سال 1403 است. با انجام نمونه‌گیری تصادفی ساده و بر اساس پرسشنامه‌های دریافتی قابل‌استفاده، تعداد 337 نفر از حسابداران و 253 نفر از حسابرسان انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از تحلیل معادلات ساختاری و نرم‌افزار پی ال اس تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج نشان داد که جزم‌اندیشی تأثیر منفی و معنادار بر توانایی استدلال اخلاقی حسابداران و حسابرسان دارد؛ در این تأثیرگذاری، نقش میانجی شجاعت اخلاقی تنها در گروه حسابرسان و نقش میانجی ماکیاولیسم در هر دو گروه، معنادار است. اما انعطاف‌پذیری منابع انسانی در هیچ‌یک از دو گروه تأثیر جزم‌اندیشی بر توانایی استدلال اخلاقی را تعدیل نمی‌کند. این یافته‌ها بر نقش حیاتی ویژگی‌های فردی، در رفتارهای حرفه‌ای حسابداران و حسابرسان تأکید دارد و می‌تواند برای مدیران شرکت‌ها و مؤسسات حسابرسی در ایجاد شاخص‌های ارزیابی و مدیریت منابع انسانی مفید باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effect of Dogmatism on the Moral Reasoning Ability in Accountants and Auditors with the Mediating Role of Moral Courage and Machiavellianism and the Moderating Role of Human Resource Flexibility

نویسندگان [English]

  • hojatollah zangiabadi 1
  • Omid Pourheidari 2
  • Ahmad Khodamipour 2
1 PhD student of Accounting, Faculty of Management and Economics, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
2 Professor of Accounting, Faculty of Management and Economics, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
چکیده [English]

Professional roles can sometimes foster unethical reasoning and judgment within organizational settings. In particular, accounting and auditing require robust moral reasoning to oversee economic activities and protect organizational financial integrity. This study examines the impact of dogmatism on the moral reasoning capabilities of accountants and auditors, comparing these two cohorts while exploring the mediating effects of moral courage and Machiavellianism, as well as the moderating role of human resource flexibility. Utilizing a convenience sample, data were collected in 2024 from 337 accountants employed at publicly listed companies and 253 auditors affiliated with the Iranian Audit Organization and other accredited institutions. Employing Partial Least Squares (PLS) analysis, findings indicate that dogmatism negatively affects moral reasoning across both groups. Moral courage acts as a mediator exclusively among auditors, whereas Machiavellianism significantly mediates this relationship in both accountants and auditors. Conversely, human resource flexibility does not moderate the association between dogmatism and moral reasoning in either group. These results underscore the critical influence of individual psychological traits on the professional conduct of accountants and auditors and offer valuable insights for organizational leaders and audit firm managers in developing human resource evaluation and management frameworks.

کلیدواژه‌ها [English]

  • dogmatism
  • moral reasoning ability
  • moral courage
  • Machiavellianism
  • human resource flexibility
احمدی، احمد؛ رستمی، امین؛ حیدر زاده، سعیده. (1401). بررسی تأثیر استدلال اخلاقی, قرار گرفتن در معرض اخلاق و جو اخلاقی درک شده بر قضاوت اخلاقی حسابرسان، پژوهش‌های مالی و رفتاری در حسابداری، 2(3)،20-37.
حبیبی، آرش؛ کلاهی، بهاره. (1401). مدل یابی معادلات ساختاری و تحلیل عاملی (چاپ دوم)، تهران: جهاد دانشگاهی.
دیباکیا، پریا؛ بنی مهد، بهمن؛ شکری چشمه سبزی، اعظم؛ مراد زاده فرد، مهدی. (1400). نقش تعدیل‌گر جنسیت بر رابطه رشد اخلاقی حسابداران و تمایل به گزارش تخلفات مالی، پیشرفت‌های حسابداری، 13(1)، 131-159.
رجب دری، حسین؛ وکیلی فرد، حمیدرضا؛ سالاری، حجت‌الله؛ امیری، علی. (1401). تأثیر نظریه­های اخلاقی و رفتار اخلاقی در قضاوت حسابرسان، قضاوت و تصمیم­گیری در حسابداری و حسابرسی، 1(1)، 113-141.
سید نقوی، میرعلی؛ حقیقی کفاش، مهدی؛ نجفی کلیانی، وحید. (1391). انعطاف‌پذیری منابع انسانی و عملکرد سازمان در صنعت بیمه، مطالعات مدیریت بهبود و تحول، 21(67)، ۱29-۱53.
قاسمی، سعیده؛ سجادی سید مهدی؛ ایمانی محسن. (1394). تربیت اجتماعی زیبایی شناسانه، پارادایمی بدیل برای نظام تربیت اجتماعی جزم‌گرا، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، 8(۲)، ۱۶5-۱88.
عابدی جعفری، حسن؛ نوه ابراهیم، عبدالرحیم؛ حسن­پور، اکبر؛ پیرملکی، پویا. (1397). تبیین الگوی تأثیر دین­داری درونی بر تصمیم­گیری­های اخلاقی در کسب‌وکار، فصلنامه مطالعات رفتار سازمانی، 2(26)، 93-127.
عباسی، ابراهیم؛ ایزی، رؤیا. (1399). نقش تصمیم­گیری اخلاقی حسابرسان بر افشای اسرار مالی و غیرمالی، فصلنامه علمی مطالعات تجربی حسابداری مالی، 17(66)، 149-171.
گودرزی، فاطمه؛ دانشفرد، کرم­الله؛ طاهری گودرزی، حجت؛ عباس­زاده سهرون، یدالله. (1401)، طراحی مدل انعطاف­پذیری منابع انسانی برای سازمان‌های دولتی با رویکرد فراترکیب، مدیریت سازمان‌های دولتی، 1 (4)، صص 1-22.
محسن زاده گلفزانی، مریم؛ خدادادی، محسن؛ رضائی پیته نوئی، یاسر. (1403). بررسی تأثیر رفتار اخلاقی بر هویت‌سازمانی و حرفه‌ای حسابرس، مجله دانش حسابداری، 15(2 )، 125-144.
محمدی ‌نافچی، آرش؛ علیخانی، شهناز. (1399). اخلاق و فرهنگ در حسابداری، فصلنامه علمی تخصصی رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 4(49)، 49-64.
معنوی­پور، داوود. (1391)، ساخت مقیاس سنجش رشد اخلاقی برای دانش آموزان، فصلنامه اندیشه­های تازه در علوم تربیتی، 4(7): 96-90.
نمازی، محمد؛ رجب دری، حسین. (1399). نظریه‌ها و کاربردهای اخلاق حرفه‌ای در حسابداری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
نمازی، محمد؛ رجب دری، حسین؛ روستا میمندی، اعظم. (1396). تدوین الگوی توسعه پایدار اخلاق حرفه‌ای حسابداری، اخلاق در علوم و فناوری، ۱۲ (۴)، 70-8۰.