پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 Economic Policy Uncertainty and Labor Investment Efficiency: The Mediating Role of Corporate Social Responsibility Disclosure عدم قطعیت سیاست اقتصادی و کارایی سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی: نقش میانجی افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکتی 1 33 8376 10.22099/jaa.2025.53339.2508 FA علی ابراهیمی کردلر دانشیار، گروه حسابداری و حسابرسی، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. زهرا طاهری گروه گردشگری، دانشکده گردشگری، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران محمد مهدی رمضانی کارشناسی ارشد، گروه حسابداری، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. میلاد سماوات دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، دانشکده حسابداری و علوم مالی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 05 29 This study investigates the impact of Economic Policy Uncertainty (EPU) on the efficiency of labor investment and explores the mediating role of Corporate Social Responsibility (CSR) disclosure in this relationship. Using data from firms listed on the Tehran Stock Exchange over the period 2013 to 2023 and applying regression models, the results indicate that higher levels of EPU are significantly associated with reduced efficiency in labor investment. Moreover, CSR disclosure is significantly related to a decrease in labor investment inefficiency. The mediation analysis reveals that part of the negative effect of EPU on labor investment efficiency is transmitted through a reduction in the level of CSR disclosure. These findings suggest that under conditions of increased EPU, firms' performance in allocating human capital investments efficiently is disrupted, and this disruption is exacerbated by lower levels of CSR disclosure. این پژوهش به بررسی تأثیر عدم قطعیت سیاست اقتصادی (EPU) بر کارایی سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی و نقش میانجی افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکتی (CSR) دراین‌رابطه پرداخته است. با استفاده از داده‌های 123 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال‌های ۱۳۹۲ تا 1402 و به‌کارگیری مدل‌های رگرسیونی، نتایج نشان می‌دهد که افزایش EPU با کاهش معنادار کارایی سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی همراه است. همچنین، افشای CSR به‌طور معناداری با کاهش ناکارایی سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی مرتبط است. تحلیل نقش میانجی افشای CSR نشان داد که بخشی از اثر منفی EPU بر کارایی سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی از طریق کاهش سطح افشای CSR منتقل می‌شود. این یافته‌ها بیانگر آن است که در شرایط افزایش EPU، عملکرد شرکت‌ها در زمینه تخصیص بهینه سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی با اختلال رو به رو شده و این وضعیت با کاهش سطح افشای CSR تشدید می‌شود.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8376_a63e15d044956e8394733f3fc282d40c.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 Identify and Prioritize Internal and External Factors Affecting the Implementing Fair Value Based on SWOT شناسایی و اولویت‌بندی عوامل داخلی و خارجی مؤثر بر پیاده‌سازی اندازه‌گیری ارزش منصفانه براساس تحلیل SWOT 35 80 8374 10.22099/jaa.2025.53043.2497 FA سید دانیال اقوامی دانشجوی دکتری،گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران عباسعلی حق پرست استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی واحد زاهدان، دانشگاه آزاد اسلامی، زاهدان، ایران رضا ستوده استادیار، گروه مالی و حسابداری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران علیرضا هیراد استادیار، گروه حسابداری، دانشکده علوم انسانی واحد خاش، دانشگاه آزاد اسلامی، خاش، ایران Journal Article 2025 04 25 The objective of this study is to identify and prioritize the internal and external factors affecting the implementation of fair value based on SWOT analysis. The research method is a mixed approach based on the interpretive paradigm, objective as developmental- applied research. The sample size is 34 experts and the time domain is 1403. To collect data, the systematic review of documentary studies and the fuzzy Delphi questionnaire were used to identify the indicators of SWOT factors, and finally the BWM method was used for prioritization. The results show that based on the BWM technique, 47 indicators in 32 categories were identified for SWOT. The results show that based on the BWM technique, the strengths criteria are "increasing the quality of information disclosure", "providing more relevant information", the weaknesses are "difficulty for the business entity in determining markets" and "complexity of fair value ", the opportunities are "impact of governance quality", "impact of supervision on the measurement ", the threats are "cost, time-consuming to collect information" and "reliance on hypothetical transactions on the measurement date" and have a higher priority. To implement fair value measurement in the Iranian reporting environment, the criteria extracted from this research should be considered. هدف: هدف این‌ پژوهش‌ شناسایی‌ و اولویت‌بندی عوامل داخلی و خارجی مؤثر بر برای پیاده‌سازی ارزش منصفانه بر اساس تحلیل SWOT در گزارشگری مالی ایران است. روش: روش پژوهش با توجه به هدف کلی، رویکرد آمیخته مبتنی بر پارادایم تفسیر گرایی و بر اساس هدف، در زمره پژوهش‌های توسعه‌ای و کاربردی و از منظر نحوه گردآوری داده‌ها، در زمره پژوهش‌های اکتشافی قرار می‌گیرد. جامعه‌ مورد بررسی‌ را خبرگان و تعداد نمونه‌ 34 نفر، روش نمونه‌گیری‌ هدفمند و قلمرو زمانی‌ 1403 می‌باشد. برای‌ جمع‌آوری‌ داده‌ها‌ از روش مرور سیستماتیک مطالعات اسنادی و پرسشنامه‌ دلفی فازی برای‌ شناسایی شاخص‌های‌ عوامل‌ SWOT و در نهایت‌ از روش BWM برای‌ اولویت‌بندی‌ استفاده شده است‌. یافته‌ها: تعداد 47 شاخص برای SWOT شناسایی و نتایج‌ نشان می‌دهد که براساس تکنیک BWM تعداد 47 شاخص در 32 دسته برای SWOT شناسایی شد. نتایج‌ نشان می‌دهد که براساس تکنیک BWM در معیار نقاط قوت «افزایش کیفیت افشای اطلاعات»، «فراهم شدن اطلاعات مربوط‌تر»، در نقاط ضعف «دشواری واحد تجاری در تعیین بازارها، فعالان بازار» و «پیچیده بودن اندازه‌گیری ارزش منصفانه»، در معیار فرصت «تأثیر کیفیت مطلوب حاکمیت»، «تأثیر نظارت بر حرفه اندازه‌گیری و ارزشیابی»، در معیار تهدید «هزینه و زمان بر و دشوار بودن گردآوری اطلاعات» و «اتکاء به معامله فرضی در تاریخ اندازه‌گیری» از اولویت بالاتری برخوردار هستند. نتیجه‌گیری: برای پیاده‌سازی اندازه‌گیری ارزش منصفانه در محیط گزارشگری ایران معیارهای مستخرج از این پژوهش به وِیژه نقاط ضعف می‌تواند مورد توجه قرار‌گیرد.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8374_ca803265bf831fcd4ca936c313ffecd1.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 Conceptualizing Auditors' Cognitive Heterogeneity: and Analyzing Its Role in Auditor Professional Skepticism مفهوم‌پردازی ناهمگونی شناختی حسابرسان و تحلیل نقش آن در تردید حرفه‌ای حسابرس 81 123 8375 10.22099/jaa.2025.53469.2515 FA سعید اینانلو مرانلو دانشجوی دکتری گروه حسابداری ، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران. میثم عرب زاده دانشیار گروه حسابداری ، واحد کاشان،دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان ،ایران. مهدی صفری گرایلی گروه حسابداری، واحد بندرگز ،دانشگاه آزاد اسلامی ، بندرگز، ایران. حسین جباری استادیار گروه حسابداری ، واحد کاشان،دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان ،ایران محمد رضا محققی استادیار گروه حسابداری ، واحد کاشان،دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان ،ایران Journal Article 2025 07 12 Amid the inherent ambiguities and complexities of professional decision-making, cognitive dissonance in auditors' judgments distorts perceptions of financial realities. This study explores the hidden layers of cognition and the impact on the auditing profession. It presents a model of auditors’ cognitive dissonance and examines its role in fostering professional skepticism. Employing both qualitative and quantitative methods tailored to data collection needs, the study identifies components of auditors’ cognitive dissonance through content analysis and expert interviews informed by researcher-developed questionnaires. Professional skepticism was assessed via a standardized questionnaire. Additionally, structural equation modeling via partial least squares (PLS-SEM) tested the research hypotheses. The findings uncovered a thematic hierarchy comprising three overarching themes: conflict in cognitive values, heterogeneity in structural mechanisms, and inhibitory individual mechanisms; seven organizing themes; and 31 basic themes, which dynamically interact to form a comprehensive pattern of cognitive dissonance in the auditing profession. The quantitative results further revealed that auditors' cognitive dissonance exerts a negative and significant influence on professional skepticism. These findings offer pathways to improving audit processes, reducing judgment errors, and enhancing financial reporting quality. Thus, this study stands as an inspiring and practical reference for researchers, auditors, and standard setters. در جهانی که ابهام و پیچیدگی، ذات ناگزیر تصمیم‌گیری‌های حرفه‌ای است، شناخت ریشه‌های ناهمگونی شناختی در قضاوت‌های حسابرسان، پنجره‌ای به سوی درک واقعیت‌های مالی می‌گشاید. این پژوهش، با نگاهی عمیق، به کاوش در لایه‌های پنهان شناخت و تأثیر آن بر حرفه حسابرسی می‌پردازد. هدف مطالعه حاضر ارائه الگویی برای ناهمگونی شناختی حسابرسان و بررسی نقش آن در تردید حرفه‌ای حسابرس می باشد. در این پژوهش با توجه به پشتوانه‌ی استدلالیِ روش‌شناسی، بر اساس نوع جمعآوری داده‌ها، از تحلیل‌های بخش کیفی و کمی استفاده شده است. که برای تعیین مؤلفه‌های ناهمگونی شناختی حسابرسان از روش تحلیل مضمون و مصاحبه با خبرگان و از طریق پرسش‌نامه محققساخته، نسبت به جمع‌آوری داده‌ها اقدام وهمچنین برای سنجش تردید‌حرفه‌ای حسابرس از پرسش‌نامه استاندارد استفاده گردید. علاوهبراین، جهت آزمون فرضیه پژوهش نیز از مدل‌سازی معادلات ساختاری به روش حداقلمربعاتجزئی(PLS-SEM) بهره گرفته شده است. یافته‌های تحقیق حاضر در قالب سلسله مراتب شماتیک، سه مضمون فراگیر (تعارض در ارزش‌های شناختی، ناهمگونی در مکانیزم‌های ساختاری و مکانیزم‌های فردی بازدارنده)، هفت مضمون سازمان‌دهنده و سی و یک مضمون پایه را آشکار ساخت که در تعامل پویا با یکدیگر، الگوی جامعی از ناهمگونی شناختی در حرفه حسابرسی را شکل می‌دهند. همچنین نتایج تحقیق نشان داد ناهمگونی شناختی حسابرسان بر تردید حرفه‌ای آنان تأثیر منفی و معناداری دارد. یافته‌های این مطالعه می‌توانند به بهبود فرآیندهای حسابرسی، کاهش خطاهای قضاوتی و ارتقای کیفیت گزارش‌های مالی کمک کنند. از اینرو، این پژوهش هم برای پژوهشگران و هم برای حسابرسان و تدوین‌کنندگان استانداردها، به‌عنوان مرجعی الهام‌بخش و کاربردی عمل خواهد کرد.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8375_685d3742b42bdf33267b4d03bb569ef4.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 Investigating the effect of stock price valuation anchors on standard unexpected earnings بررسی اثر لنگرهای ارزیابی قیمت سهام بر سود غیرمنتظره استاندارد 125 164 8463 10.22099/jaa.2025.53229.2503 FA فاطمه جهانداری دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران. امیر حسین تائبی نقندری استادیار، گروه حسابداری، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران حدیث زینلی استادیار، گروه حسابداری، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران. Journal Article 2025 05 15 In financial markets, accurate and correct analysis of financial information is of particular importance for determining stock prices and plays a key role in predicting stock market trends. Sometimes, investors may be affected by cognitive biases due to time constraints, lack of information, and limited cognitive abilities. The impact of these cognitive factors on financial decisions, especially in the process of evaluating stock prices, is considered one of the most challenging areas in capital market analysis. While unexpected earnings can provide important and effective signals about the true state of companies, investors may not interpret this vital information correctly due to evaluation anchors and perceptual biases. Examining the interaction between investors' subjective perceptions and actual financial data can shed light on hidden and lesser-known aspects of their behavior. The aim of this study is to investigate the effect of stock price valuation anchors on standard unexpected earnings. In this regard, 157 companies listed on the Tehran Stock Exchange were studied during the period 2013-2022. EViews 13 software was used for data analysis and multiple regression analysis with panel data was used for model estimation. The findings showed that stock price valuation anchors have a significant effect on standard unexpected earnings. This bias causes changes in unexpected earnings estimates and investors' decisions. The results of this study highlight the importance of paying attention to cognitive biases in financial analysis. در بازارهای مالی، تحلیل دقیق و درست اطلاعات مالی برای تعیین قیمت سهام اهمیت ویژه‌ای دارد و نقش کلیدی در پیش‌بینی روند بازار سهام ایفا می‌کند. گاهی ممکن است سرمایه‌گذاران به دلیل محدودیت‌های زمانی، کمبود اطلاعات و توانایی‌های شناختی محدود، تحت تأثیر سوگیری‌های شناختی قرار گیرند. تأثیر این عوامل شناختی بر تصمیم‌گیری‌های مالی، به‌ویژه در فرآیند ارزیابی قیمت سهام، یکی از چالش‌برانگیزترین حوزه‌ها در تحلیل بازار سرمایه محسوب می‌شود. درحالی‌که سودهای غیرمنتظره می‌توانند سیگنال‌های مهم و مؤثری درباره وضعیت واقعی شرکت‌ها ارائه کنند، سرمایه‌گذاران ممکن است تحت تأثیر لنگرهای ارزیابی و سوگیری‌های ادراکی، این اطلاعات حیاتی را به‌درستی تفسیر نکنند. بررسی تعامل میان ادراک ذهنی سرمایه‌گذاران و داده‌های واقعی مالی، می‌تواند جنبه‌های پنهان و کمتر شناخته‌شده‌ای از رفتار آن‌ها را روشن و نمایان سازد. هدف این پژوهش بررسی تأثیر لنگرهای ارزیابی قیمت سهام بر سود غیرمنتظره استاندارد است، در این راستا، ۱۵۷ شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی ۱۳۹۲ تا ۱۴۰۱ موردبررسی قرار گرفتند. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار ایویوز ۱۳ و برای برآورد مدل از تحلیل رگرسیون چندگانه با داده‌های تابلویی استفاده‌شده است. یافته‌ها نشان داد که لنگرهای ارزیابی قیمت سهام تأثیر معناداری بر سود غیرمنتظره استاندارد دارند. این سوگیری موجب تغییراتی در برآورد سود غیرمنتظره و تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاران می‌شود. نتایج این پژوهش اهمیت توجه به سوگیری‌های شناختی در تحلیل‌های مالی را برجسته می‌سازد.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8463_51620c55c0b3acaec93127d1db9760ae.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 The Effect of Peer Firms on Corporate Financialization: The Role of Industry Competition, Financial Flexibility, and Corporate Risk-Taking تأثیر همتایان بر مالی‌شدن شرکت‌ها: نقش رقابت صنعت، انعطاف‌پذیری مالی و ریسک‌پذیری شرکت 165 208 8513 10.22099/jaa.2026.53825.2529 FA نرگس حمیدیان استادیار حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران حامد مرضیان دانشجوی دکتری مهندسی مالی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 07 29 In recent years, corporate financialization has emerged as a key trend in the global economy, attracting the attention of researchers and policymakers. This phenomenon refers to the growing share of financial investments in companies’ financial position statements and a declining focus on operational activities. One important aspect of this trend is the influence of peer firms’ financial behavior within the same industry. This study investigates the impact of peer firms’ financialization on corporate financialization and examines the moderating roles of industry competition, financial flexibility, and corporate risk-taking in this relationship. A sample of 143 firms listed on the Tehran Stock Exchange during the period 2011–2023 was analyzed using panel data and regression models. The findings reveal that peer firms’ financialization has a significant and positive effect on corporate financialization. Furthermore, financial flexibility and corporate risk-taking intensify this relationship as moderating factors. However, industry competition did not show a significant moderating effect, indicating a heterogeneous response of firms to peer financialization behavior under competitive conditions. These results highlight that in uncertain environments; firms are more likely to emulate their peers' financial behavior—depending on their own financial and strategic characteristics—to make more optimal financial decisions. The study provides useful insights for managers and policymakers by underlining the importance of peer behavior and contextual factors in shaping corporate financial strategies, particularly in high-risk and uncertain conditions. در سال‌های اخیر، مالی‌شدن شرکت‌ها به عنوان یکی از روندهای کلیدی در اقتصاد جهانی مورد توجه پژوهشگران و سیاست‌گذاران قرار گرفته است. این پدیده به افزایش سرمایه‌گذاری‌های مالی در صورت وضعیت مالی شرکت‌ها و کاهش تمرکز بر فعالیت‌های عملیاتی اشاره دارد. از سوی دیگر، تأثیرپذیری شرکت‌ها از رفتار مالی همتایان خود در صنعت یکی از جنبه‌های مهم این روند محسوب می‌شود. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر مالی‌شدن همتایان بر مالی‌شدن شرکت و نقش عوامل رقابت صنعت، انعطاف‌پذیری مالی و ریسک‌پذیری شرکت بر این رابطه است. بدین منظور، نمونه‌‌ای متشکل از 143 شرکت پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی 1390 تا 1402 مورد مطالعه قرار گرفته است. برای آزمون فرضیه‌ها از الگو‌های رگرسیونی و داده‌های تابلویی استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد مالی‌شدن همتایان تأثیر مثبت و معناداری بر مالی‌شدن شرکت دارد. همچنین، انعطاف‌پذیری مالی و ریسک‌پذیری شرکت به‌عنوان عوامل تعدیل‌گر، اثرگذاری مالی‌شدن همتایان بر مالی‌شدن شرکت را تقویت می‌کنند. با این حال، رقابت صنعت اثر تعدیلگری معناداری بر این رابطه ندارد که حاکی از واکنش ناهمگن شرکت‌ها به رفتار مالی‌شدن همتایان در شرایط رقابتی است. این یافته‌ها تأکید می‌کند که شرکت‌ها در محیط‌های ناپایدار، با توجه به ویژگی‌های مالی و رفتاری خود، بیشتر از رفتار همتایان الگوبرداری می‌کنند تا تصمیمات مالی بهینه‌تری اتخاذ نمایند. نتایج این پژوهش به مدیران و سیاست‌گذاران کمک می‌کند تا با درک بهتر نقش رفتار همتایان و عوامل مؤثر مانند انعطاف‌پذیری مالی و ریسک‌پذیری، تصمیمات مالی بهینه‌تری اتخاذ کنند و در شرایط پرریسک و نامطمئن، استراتژی‌های مالی اثربخش‌تری اتخاذ کنند.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8513_269c3e3bca36275c5fcb88d950f6e737.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 The Effect of Dogmatism on the Moral Reasoning Ability in Accountants and Auditors with the Mediating Role of Moral Courage and Machiavellianism and the Moderating Role of Human Resource Flexibility تأثیر جزم‌اندیشی بر توانایی استدلال اخلاقی حسابداران و حسابرسان با نقش میانجی‌گری شجاعت اخلاقی و ماکیاولیسم‌گرایی و نقش تعدیل گری انعطاف‌پذیری منابع انسانی 209 257 8335 10.22099/jaa.2025.52505.2484 FA حجت الله زنگی آبادی دانشجوی دکتری حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران امید پورحیدری استاد حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران احمد خدامی پور استاد حسابداری، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران Journal Article 2025 02 18 Professional roles can sometimes foster unethical reasoning and judgment within organizational settings. In particular, accounting and auditing require robust moral reasoning to oversee economic activities and protect organizational financial integrity. This study examines the impact of dogmatism on the moral reasoning capabilities of accountants and auditors, comparing these two cohorts while exploring the mediating effects of moral courage and Machiavellianism, as well as the moderating role of human resource flexibility. Utilizing a convenience sample, data were collected in 2024 from 337 accountants employed at publicly listed companies and 253 auditors affiliated with the Iranian Audit Organization and other accredited institutions. Employing Partial Least Squares (PLS) analysis, findings indicate that dogmatism negatively affects moral reasoning across both groups. Moral courage acts as a mediator exclusively among auditors, whereas Machiavellianism significantly mediates this relationship in both accountants and auditors. Conversely, human resource flexibility does not moderate the association between dogmatism and moral reasoning in either group. These results underscore the critical influence of individual psychological traits on the professional conduct of accountants and auditors and offer valuable insights for organizational leaders and audit firm managers in developing human resource evaluation and management frameworks. نقش‌آفرینی حرفه‌ای می‌تواند منجر به بروز مشکلات ناشی از استدلال و قضاوت غیراخلاقی در موقعیت‌های شغلی شود. به‌طور خاص، در حسابداری و حسابرسی، توانایی استدلال اخلاقی برای انتظام بخشی به فعالیت‌های اقتصادی و تبیین سلامت مالی شرکت‌ها بسیار مهم است. انتظار می‌رود نظام ارزشی و باورهای فردی تأثیر زیادی بر استدلال، قضاوت‌ و عملکرد حسابداران و حسابرسان داشته باشد. هدف اصلی این پژوهش، بررسی تأثیر جزم‌اندیشی بر توانایی استدلال اخلاقی حسابداران و حسابرسان است. همچنین، نقش میانجی‌ شجاعت اخلاقی و ماکیاولیسم و نقش تعدیل‌کننده انعطاف‌پذیری منابع انسانی در این رابطه موردمطالعه قرار می‌گیرد. این پژوهش، کاربردی پیمایشی است و جامعه آماری آن ترکیبی از دو گروه مستقل: 1. حسابداران شاغل در شرکت‌های بورسی و 2. حسابرسان شاغل در سازمان حسابرسی و سایر مؤسسات حسابرسی عضو جامعه حسابداران رسمی ایران طی سال 1403 است. با انجام نمونه‌گیری تصادفی ساده و بر اساس پرسشنامه‌های دریافتی قابل‌استفاده، تعداد 337 نفر از حسابداران و 253 نفر از حسابرسان انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از تحلیل معادلات ساختاری و نرم‌افزار پی ال اس تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج نشان داد که جزم‌اندیشی تأثیر منفی و معنادار بر توانایی استدلال اخلاقی حسابداران و حسابرسان دارد؛ در این تأثیرگذاری، نقش میانجی شجاعت اخلاقی تنها در گروه حسابرسان و نقش میانجی ماکیاولیسم در هر دو گروه، معنادار است. اما انعطاف‌پذیری منابع انسانی در هیچ‌یک از دو گروه تأثیر جزم‌اندیشی بر توانایی استدلال اخلاقی را تعدیل نمی‌کند. این یافته‌ها بر نقش حیاتی ویژگی‌های فردی، در رفتارهای حرفه‌ای حسابداران و حسابرسان تأکید دارد و می‌تواند برای مدیران شرکت‌ها و مؤسسات حسابرسی در ایجاد شاخص‌های ارزیابی و مدیریت منابع انسانی مفید باشد.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8335_81096e73c8a607fac9b5c37a02140357.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 Modeling Water Management Accounting on the Financial Performance of Listed Companies: A Dynamic Stochastic General Equilibrium Approach (with Emphasis on Cultural and Social Policies) مدل‌سازی حسابداری مدیریت آب بر عملکرد مالی شرکت‌های بورسی: رویکرد تعادل عمومی تصادفی پویا (با تأکید بر سیاست‌های فرهنگی و اجتماعی) 259 312 8597 10.22099/jaa.2026.53505.2520 FA الهام سلیمانی زاده گروه حسابداری، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران اله کرم صالحی گروه حسابداری، واحد مسجدسلیمان، دانشگاه آزاد اسلامی، مسجدسلیمان، ایران مهدی بصیرت گروه اقتصاد، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران 0009-0009-0688-1105 علی افروس گروه مهندسی محیط زیست، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2025 06 13 Continuous and excessive use of water resources has led to a decrease in the volume of water reserves and an imbalance in this area. Water management accounting is a crucial solution to improve water efficiency in various economic sectors. As a result, the present study aims to model water management accounting on the financial performance of listed companies with an emphasis on cultural and social policies. The three indicators of ROE, ROA, and economic value added have been used as performance indicators. The research is applied in terms of purpose and is qualitative-quantitative research in terms of nature. The research period is 2011-2023. In the qualitative part, a questionnaire was used, and in the quantitative part, information from financial statements was used. The DSGE approach was used to create alignment between sectors and create interaction between them. Based on the results, policies based on cultural factors in the field of water management accounting have a stronger impact on firms' performance indicators than social factors. Policies based on improving education in the field of water management accounting have the highest impact on performance indicators. The higher impact of cultural policies in the field of water management accounting than social policies is based on the direct impact of these policies on firm performance, while social policies in the field of water management accounting affect performance through the channel of corporate social responsibility. The cultural and social factors had the highest impact on the ROA performance index. The results confirm the stakeholder theory based on the role of corporate culture and social responsibility in the field of water sustainability towards society. استفاده بیش از حد و مداوم از منابع آب، موجب کاهش حجم ذخایر آبی و ناترازی در این حوزه گردیده است. حسابداری مدیریت آب راه‌کاری جدی برای بهبود کارایی آب در بخش‌های مختلف اقتصادی است. در نتیجه هدف پژوهش حاضر مدل‌سازی حسابداری مدیریت آب بر عملکرد مالی شرکت‌های بورسی با تأکید بر سیاست‌های فرهنگی و اجتماعی است. از شاخص‌های سه گانه ROE، ROA و ارزش افزوده اقتصادی به عنوان نماینده شاخص‌های عملکردی بهره گرفته شده است. پژوهش از لحاظ هدف کاربردی بوده و از لحاظ ماهیت جزو پژوهش‌های کیفی-کمی است. بازه زمانی پژوهش سال‌های 1390-1402 است. در بخش کیفی از ابزار پرسشنامه و در بعد کمی از اطلاعات صورت‌های مالی بهره گرفته شده است. برای ایجاد تطابق بین بخش‌ها و ایجاد تعامل میان آن‌ها از رویکرد DSGE بهره گرفته شد. بر اساس نتایج، سیاست‌های مبتنی بر عوامل فرهنگی در حوزه حسابداری مدیریت آب نسبت به عوامل اجتماعی تأثیر قوی‌تری بر شاخص‌های عملکردی شرکت‌ها دارند. سیاست‌های مبتنی بر بهبود آموزش حوزه حسابداری مدیریت آب بالاترین تأثیر را بر شاخص‌های عملکردی دارند. بالاتر بودن تأثیر سیاست‌های فرهنگی حوزه حسابداری مدیریت آب نسبت به اجتماعی به تأثیر مستقیم این سیاست‌ها بر عملکرد شرکت استوار است در حالی که سیاست‌‌های اجتماعی حوزه حسابداری مدیریت آب از کانال مسئولیت اجتماعی شرکت بر عملکرد اثرگذار می‌باشند. لازم بذکر است عوامل فرهنگی و اجتماعی بالاترین تأثیر را بر شاخص عملکردی ROA داشتند. نتایج موید دیدگاه تئوری ذینفعان مبتنی بر نقش مسئولیت فرهنگی و اجتماعی شرکت در حوزه پایداری آب نسبت به جامعه است.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8597_9a2ad4d9df85d8e61e47cc221a61afe4.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 The Impact of Corporate Financialization on Investment Efficiency: The Moderating Role of Board Characteristics and Ownership Structure تأثیر مالی‌شدن شرکت‌ها بر کارایی سرمایه‌گذاری: نقش تعدیلی ویژگی‌‌‌‌‌‌‌‌های هیئت‌مدیره و ساختار مالکیتی 313 348 8581 10.22099/jaa.2026.53593.2527 FA حسن فتاحی نافچی گروه حسابداری، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران سپهر نریمانی دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 07 27 The presence of diverse financial markets and instruments not only expands the options available to managers but also creates opportunities for speculative activities. According to agency theory, managers may prioritize their personal interests over those of shareholders and company owners. The use of financial instruments in non-financial firms can boost short-term profitability but may divert attention from long-term and core business investments. This study examines the impact of corporate financialization on investment efficiency, considering board characteristics and ownership structure. To this end, four hypotheses were developed and tested using a screening sampling method on 163 companies listed on the Tehran Stock Exchange during the period 2013–2023. The hypotheses were analyzed using multivariate linear regression with panel data, controlling for year and industry effects. The results indicate that corporate financialization negatively affects investment efficiency, while board independence mitigates this negative effect. In contrast, board expertise and the presence of government shareholders did not influence the relationship between financialization and investment efficiency. These findings enrich the literature on corporate financialization and investment efficiency, highlighting that organizational characteristics and governance structures can moderate managerial financial behavior and the optimal allocation of resources. Moreover, the results provide practical insights for managers to make more informed investment decisions and guide policymakers in designing financial market regulations and corporate oversight mechanisms. وجود بازارها و ابزارهای مالی متنوع، علاوه بر افزایش گزینه‌های پیشروی مدیران، فرصت فعالیت‌های سوداگرانه را نیز فراهم می‌کند. بر اساس تئوری تضاد منافع، مدیران ممکن است بیشتر به منافع شخصی خود توجه کرده و کمتر به منافع سهام‌داران و مالکان شرکت بیندیشند. استفاده از ابزارهای مالی در شرکت‌های غیرمالی می‌تواند سود کوتاه‌مدت شرکت‌ها را افزایش دهد، اما آنها را از سرمایه‌گذاری در فعالیت‌های اصلی و بلندمدت کسب‌وکار دور کند. هدف این پژوهش بررسی تأثیر مالی‌شدن شرکت‌ها بر کارایی سرمایه‌گذاری با درنظرگرفتن ویژگی‌‌‌‌‌‌‌‌های هیئت‌مدیره و ساختار مالکیتی است. بدین منظور چهار فرضیه تدوین شده که با استفاده از روش نمونه‌گیری غربال‌گری، تعداد ۱۶۳ شرکت فعال در بورس اوراق بهادار تهران در دوره زمانی ۱۳۹۲ الی ۱۴۰۲ انتخاب شدند. فرضیه‌ها با بهره‌گیری از روش رگرسیون خطی چند متغیره به روش داده‌های ترکیبی و کنترل اثرات سال و صنعت مورد آزمون قرار گرفتند. نتایج نشان داد که مالی‌‌شدن شرکت‌ها بر کارایی سرمایه‌گذاری تأثیر منفی دارد و استقلال هیئت‌مدیره این اثر منفی را کاهش می‌دهد. درعین‌حال، تخصص اعضای هیئت‌مدیره و حضور سهام‌داران دولتی تأثیری بر رابطه مالی‌شدن و کارایی سرمایه‌گذاری نداشت. این یافته‌ها ضمن تقویت ادبیات مالی‌شدن شرکت‌ها و کارایی سرمایه‌گذاری، نشان می‌دهد که ویژگی‌های سازمانی و ساختار حاکمیتی می‌توانند رفتار مالی مدیران و تخصیص بهینه منابع را تعدیل کنند. علاوه بر این، نتایج می‌توانند به مدیران کمک کنند تصمیمات سرمایه‌گذاری آگاهانه‌تر اتخاذ کنند و سیاست‌گذاران را در طراحی مقررات بازار مالی و نظارت بر شرکت‌ها راهنمایی کنند.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8581_2062cf15ac81904ca940a3af9bde006a.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 Causal Relationship Analysis between Sustainable Management Control Systems and Ambidextrous Green Innovation Using the DEMATEL Approach تحلیل روابط علّی بین سیستم کنترل مدیریت پایداری و نوآوری سبز دوسوتوان با رویکرد دیمتل 349 396 8464 10.22099/jaa.2025.53175.2498 FA راضیه قربانی دانشجوی دکتری، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران. امید فرجی دانشیار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران. کاوه آسیایی دانشیار، گروه حسابداری، امور مالی و اقتصاد، دانشکده بازرگانی شهر بیرمنگام، دانشگاه شهر بیرمنگام، بیرمنگام، بریتانیا. محمد کاشانی پور دانشیار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران. Journal Article 2025 05 08 This study aims to identify the causal relationships between sustainability management control systems and ambidextrous green innovation using the DEMATEL approach. It investigates how sustainability management control systems (beliefs, boundary, diagnostic, and interactive) influence ambidextrous green innovation (exploitative and exploratory). The research employs a quantitative, descriptive-correlational design. Data were collected via a DEMATEL questionnaire developed based on Simons’ (1995) levers of control and the ambidexterity theories of Wijethilake (2017) and Wang et al. (2020). The questionnaire covered six dimensions —four from the levers of control and two from ambidextrous green innovation— and was administered to 12 academic and industry experts in sustainability and management control systems. Results indicate that the beliefs control system exerts the greatest influence and interaction within the model, acting as a causal variable, while exploratory green innovation, as an effect variable, is most influenced by other dimensions. The findings confirm the pivotal role of sustainability management control systems —particularly the beliefs control system— in fostering ambidextrous green innovation. It is recommended that managers strengthen organizational sustainability culture, and that policymakers support exploratory green innovation through financial incentives and regulatory frameworks. هدف این پژوهش، شناسایی روابط علّی بین سیستم کنترل مدیریت پایداری و نوآوری سبز دوسوتوان با استفاده از رویکرد دیمتل است. این پژوهش به دنبال شناسایی چگونگی تأثیر سیستم‌های کنترل مدیریت پایداری (اعتقادی، مرزی، تشخیصی و تعاملی) بر نوآوری سبز دوسوتوان (بهره‌برداری و اکتشافی) است. روش پژوهش کمی و توصیفی-همبستگی است. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه دیمتل جمع‌آوری شده‌اند که بر اساس اهرم‌های کنترلی سایمونز (1995) و نظریه دوسوتوانی ویجتی‌لیک (2017) و وانگ و همکاران (2020) طراحی شده است. پرسشنامه شامل 6 بعد (4 بعد از اهرم‌های کنترلی و 2 بعد از نوآوری سبز دوسوتوان) بوده و از 12 نفر از خبرگان دانشگاهی و صنعتی در زمینه پایداری و سیستم کنترل مدیریت نظرسنجی شده است. نتایج نشان داد که سیستم کنترل اعتقادی بیشترین تأثیرگذاری و تعامل را در مدل دارد و به عنوان متغیر علّی عمل می‌کند، در حالی که نوآوری سبز اکتشافی به عنوان متغیر معلول، بیشترین تأثیرپذیری را از سایر ابعاد دارد. یافته‌ها نقش محوری سیستم کنترل مدیریت پایدار به‌ویژه سیستم کنترل اعتقادی را در توسعه نوآوری سبز دوسوتوان تأیید می‌کنند. توصیه می‎شود مدیران فرهنگ پایداری سازمانی را تقویت کنند و سیاست‌گذاران از طریق مشوق‌های مالی و قانونی، نوآوری سبز اکتشافی را حمایت نمایند.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8464_8ccb793e6a9984cf0e98be02f604c36d.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 The Mediating Role of Operating Cash Flow in the Relationship Between Managerial Overconfidence, Firm Value, and Tax Avoidance نقش میانجی جریان‌های نقدی عملیاتی بر رابطه بین بیش اعتمادی مدیران با ارزش شرکت و اجتناب مالیاتی 397 420 8514 10.22099/jaa.2026.53414.2512 FA حمید محمودآبادی استادیار حسابداری موسسه آموزش عالی زند شیراز حسن صفائی اردکانی دانشجوی کارشناسی ارشد حسابداری موسسه آموزش عالی زند شیراز Journal Article 2025 06 06 The primary objective of this study is to investigate the impact of managerial overconfidence on firm value and tax avoidance, with a particular focus on the mediating role of operating cash flows. Adopting a descriptive–correlational approach and employing panel data methodology, the study examines financial information from 104 firms listed on the Tehran Stock Exchange over the period 2017–2023. The empirical findings reveal that managerial overconfidence exerts a positive and statistically significant influence on firm value, whereas its effect on tax avoidance is negative and statistically insignificant. Furthermore, operating cash flows are found to significantly mediate the relationship between managerial overconfidence and firm value; however, their mediating role in the relationship between managerial overconfidence and tax avoidance is not supported. Overall, the results underscore the importance of managerial behavioural traits in shaping firm outcomes and highlight the critical role of cash flow management in enhancing corporate value. The findings also provide practical implications for policymakers and regulators in designing effective financial governance mechanisms, as well as for corporate managers seeking to improve decision-making efficiency and organizational performance. هدف این پژوهش، بررسی تأثیر بیش‌اعتمادی مدیران بر ارزش شرکت و اجتناب مالیاتی با در نظر گرفتن نقش میانجی جریان‌های نقدی عملیاتی است. پژوهش حاضر از نوع توصیفی-همبستگی و مبتنی بر داده‌های ترکیبی (پنل دیتا) بوده و اطلاعات مالی 104 شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران در دوره زمانی سال های 1396 الی 1402 مورد بررسی قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بیش‌اعتمادی مدیران تأثیر مثبت و معناداری بر ارزش شرکت‌ها دارد، اما اثر آن بر اجتناب مالیاتی منفی و غیرمعنادار است. جریان‌های نقدی عملیاتی نقش میانجی معناداری در رابطه بیش‌اعتمادی مدیران و ارزش شرکت ایفا می‌کند، در حالی که نقش میانجی جریان‌های نقدی عملیاتی در رابطه بیش‌اعتمادی مدیران و اجتناب مالیاتی رد می‌شود. یافته‌های این پژوهش می‌تواند در طراحی سیاست‌های مالی، ارتقاء ساختارهای نظارتی و بهبود تصمیم‌گیری‌های مدیریتی در شرکت‌ها مفید واقع شود.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8514_92d26e951e30bbfa4864a4e8650645d4.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 A fundamental approach to natural capital accounting: A structured framework based on grounded theory رهیافتی بنیادین بر حسابداری سرمایه طبیعی: رویکردی ساختاریافته مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد 421 472 8580 10.22099/jaa.2026.54374.2546 FA علی مشائی دانشجوی دکتری، گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران سید عباس برهانی استاد یار گروه حسابداری،واحد قم،دانشگاه آزاد اسلامی،قم ،ایران مژگان صفا استاد یار گروه حسابداری،واحد قم،دانشگاه آزاد اسلامی،قم ،ایران حسین جهانگیرنیا دانشیار گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران Journal Article 2025 09 25 In a threatened world of human-nature imbalance, natural capital accounting offers a common language to value nature’s services beyond economics. This study develops a foundational model using an interpretive structural approach. Methodologically, it is exploratory with a mixed-methods design. Due to the lack of a coherent framework, Grounded Theory was applied through in-depth expert interviews. Delphi analysis confirmed reliability. In the quantitative phase,Interpretive Structural Modeling (ISM) determined the most influential components. The sample included 14 academic experts, accounting professors, and standard-setting committee members via purposive snowball sampling. Results revealed 3 main categories (institutional factors, accounting frameworks and participation, and perception of frameworks and sustainability), 9 core components (legal requirements, economic pressures, measurement tools, reporting frameworks, stakeholder engagement, transparency, sustainability, and value-added), and 88 conceptual themes. Quantitative findings showed that "legal requirements and standards" is the most influential component. This research enriches theoretical and practical knowledge by integrating quantitative and qualitative dimensions to measure nature’s true value. The proposed model aids policymakers in designing sustainable policies. Ultimately, natural capital accounting is both a scientific and ethical imperative for saving nature through deeper understanding. در جهانی که تعادل میان انسان و طبیعت به خطر افتاده، حسابداری سرمایه طبیعی به زبان مشترکی برای ارزش‌گذاری خدمات بی‌بدیل طبیعت تبدیل شده است. این پژوهش با عبور از مرزهای سنتی حسابداری، به دنبال بازتاب ارزش اقتصادی، اکولوژیک، اجتماعی و فرهنگی طبیعت در اعداد است و مدلی بنیادی با رویکرد ساختاری تفسیری ارائه می‌دهد. روش‌شناسی پژوهش اکتشافی و ترکیبی است. به دلیل فقدان چارچوب منسجم، از نظریه داده‌بنیاد با مصاحبه‌های عمیق خبرگان استفاده شد. پایایی ابعاد با تحلیل دلفی بررسی گردید. در بخش کمی، مؤلفه‌های تأثیرگذار با مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM) تعیین شدند. جامعه آماری شامل ۱۴ نفر از خبرگان دانشگاهی، اساتید حسابداری و اعضای کمیته تدوین استانداردها بود که به روش گلوله‌برفی انتخاب شدند. نتایج نشان‌دهنده ۳ مقوله (عوامل نهادی، چارچوب‌های حسابداری و مشارکت، و ادراک از چارچوب‌ها و پایداری)، ۹ مؤلفه محوری (الزامات قانونی، فشارهای اقتصادی و بازار، فشارهای اجتماعی و فرهنگی، ابزارهای اندازه‌گیری، چارچوب‌های گزارشگری، مشارکت ذی‌نفعان، شفافیت و پاسخگویی، پایداری و مسئولیت‌پذیری، و ایجاد ارزش افزوده) و ۸۸ مضمون مفهومی بود. یافته‌های کمی نشان داد مؤلفه «الزامات قانونی و استانداردها» بیشترین تأثیر را دارد. این پژوهش با غنابخشی به دانش نظری و عملی، نشان می‌دهد چگونه ترکیب ابعاد کمی و کیفی به درک ارزش واقعی طبیعت کمک می‌کند. مدل پیشنهادی ابزاری قدرتمند برای سیاست‌گذاران است. در پایان، حسابداری سرمایه طبیعی نه فقط یک ضرورت علمی، بلکه یک ضرورت اخلاقی و اجتماعی برای نجات طبیعت است.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8580_8ea871290ffda7c555b01a01d739fc7a.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 The Impact of Cost Stickiness on Firm Value: The Moderating Role of Free Cash Flow تأثیر چسبندگی هزینه بر ارزش شرکت: با نقش تعدیل‌گری جریان‌های نقدی آزاد 473 501 8377 10.22099/jaa.2025.51337.2454 FA وحید منتی حسابداری، مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران حمیده اثنی‌عشری حسابداری، مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران مهران مسافر حسابداری، مدیریت و حسابداری، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران Journal Article 2024 10 04 Cost stickiness refers to the asymmetric behavior of costs in response to changes in activity levels, such that costs do not vary linearly with changes in activity. According to the resource adjustment cost theory, cost stickiness occurs because managers tend to retain excess resources. This phenomenon reduces the level, persistence, and predictability of profitability, while increasing investment risk. Free cash flows further enhance managers’ ability to create and maintain excess resources. The purpose of this study is to examine the relationship between cost stickiness and firm value, considering the moderating role of free cash flows. This research is descriptive–correlational in nature. To achieve the research objective, theoretical foundations and prior studies were first reviewed using a library method. Then, using the audited financial statements of 129 firms listed on the Tehran Stock Exchange - selected through systematic screening - for the period 2013–2024 the study variables were measured, and the hypotheses were tested using the generalized least squares (GLS) regression method. The results indicate a significant negative relationship between cost stickiness and firm value. Moreover, high levels of free cash flows were found to strengthen this relationship. The findings of this study can assist managers in optimizing cost management and help investors to more accurately evaluate firm value and associated risks. چسبندگی هزینه، رفتار نامتقارن هزینه‌ها در پاسخ به تغییر در سطح فعالیت است. بدین صورت که هزینه‌ به صورت خطی در پاسخ به تغییر در سطح فعالیت، تغییر نمیکند. طبق نظریه هزینه تعدیل منابع، چسبندگی هزینه، به‌دلیل نگهداری منابع مازاد توسط مدیران، رخ می‌دهد. این پدیده، میزان، پایداری و قابلیت پیش‌بینی سودآوری را کاهش و ریسک سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد. جریان‌های نقدی آزاد نیز توانایی مدیران را مبنی بر ایجاد و نگهداری منابع مازاد، افزایش می‌دهد. هدف پژوهش بررسی رابطه بین چسبندگی هزینه و ارزش شرکت با نقش تعدیل‌گری جریان‌های نقدی آزاد است. این پژوهش از نظر نوع پژوهش توصیفی – همبستگی است. برای دستیابی به هدف پژوهش، ابتدا مبانی نظری و پیشینه پژوهش با روش کتابخانه‌ای گردآوری شده و سپس با استفاده از داده‌های صورت‌های مالی حسابرسی شده 129 شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران که به روش غربالگری حذف سیستماتیک- در بازه زمانی 1403 -1392 انتخاب شده‌اند، متغیرهای پژوهش اندازه‌گیری و برای آزمون فرضیه‌های پژوهش از رگرسیون حداقل مربعات تعمیم یافته، استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که بین چسبندگی هزینه و ارزش شرکت رابطه‌ای منفی و معنادار وجود دارد. همچنین، مشخص شد که جریان‌های نقدی آزاد بالا این رابطه را تقویت می‌کند. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به مدیران در بهینه‌سازی مدیریت هزینه و به سرمایه‌گذاران در ارزیابی دقیق‌تر ارزش شرکت و ریسک‌های مرتبط با آن کمک کند.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8377_7dbc63437a10433216fe1ed8b9090c6a.pdf

پیشرفت‌های حسابداری 2008-9988 17 2 2026 02 20 The Effect of Capital Structure and Profitability on Current Debts Solvency with Emphasis on the Life Cycle Stages of Firms تأثیر سودآوری و ساختار سرمایه بر توان پرداخت بدهی‌های جاری با تأکید بر نقش تعدیلی مراحل چرخه عمر شرکت‌ها 503 547 8578 10.22099/jaa.2026.54435.2552 FA زینب مهتری استادیار حسابداری دانشگاه شیراز فرزاد زارع بیدکی کارشناسی ارشد حسابداری، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز Journal Article 2025 10 11 In today’s competitive business environment, the ability of firms to optimize capital structure and manage current liabilities is crucial for financial stability and sustainability. Current liabilities management serves as a key indicator of financial health, mitigating liquidity risks and potential bankruptcy, while capital structure directly affects cost of capital, risk, and returns. Profitability further strengthens cash flow, enhancing a company’s capacity to meet short-term obligations. This study investigates the effects of profitability and capital structure on current liabilities management, considering the moderating role of the corporate life cycle. The research sample includes 160 companies listed on the Tehran Stock Exchange over 2015-2024 selected using a screening-based sampling. Multiple linear regression models were employed, alongside diagnostic tests for homoscedasticity, residual normality, and autocorrelation. Findings reveal that profitability and capital structure significantly influence the current debt solvency, but the direction and magnitude of these effects vary across life cycle stages. Notably, during the growth phase, the impact is reversed compared to the birth, maturity, and decline stages. These results highlight the importance for financial managers to continuously assess life cycle stages and adjust capital structure and debt management strategies accordingly, providing valuable guidance for informed decision-making on liquidity and financial policy. در محیط‌های پیچیده و رقابتی امروز، مدیریت بهینه ساختار سرمایه و توانایی شرکت‌ها در پرداخت بدهی‌های جاری از معیارهای حیاتی ارزیابی عملکرد مالی و تداوم فعالیت‌های اقتصادی محسوب می‌شوند. توان پرداخت بدهی‌های جاری، شاخص کلیدی سلامت مالی شرکت‌ها است و نقش مهمی در جلوگیری از مشکلات نقدینگی و ورشکستگی دارد. ساختار سرمایه، که ترکیب منابع مالی مورد استفاده شرکت‌ها را نشان می‌دهد، مستقیماً بر هزینه‌های سرمایه، ریسک و بازده اثرگذار است و تغییرات آن می‌تواند توانایی شرکت در مدیریت بدهی‌های جاری را تحت تأثیر قرار دهد. سودآوری نیز به‌عنوان شاخصی مهم از عملکرد مالی، نقشی کلیدی در تولید نقدینگی و تقویت توان پرداخت بدهی‌ها ایفا می‌کند. با این حال، اثر این عوامل ممکن است بسته به مرحله چرخه عمر شرکت متفاوت باشد. این پژوهش تأثیر سودآوری و ساختار سرمایه بر توان پرداخت بدهی‌های جاری را با در نظر گرفتن نقش تعدیل‌کننده چرخه عمر شرکت‌ها بررسی می‌کند. جامعه آماری شامل کلیه شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری غربالگری، ۱۶۰ شرکت طی سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۲ انتخاب شدند. فرضیه‌ها با مدل رگرسیون خطی چندگانه آزمون و بررسی همسانی واریانس، نرمال بودن باقی‌مانده‌ها و خودهمبستگی انجام شد. نتایج نشان داد تأثیر سودآوری و ساختار سرمایه بر توان پرداخت بدهی‌های جاری، مثبت و معنادار است و جهت این اثر با توجه به مرحله چرخه عمر شرکت متفاوت است؛ به‌طوری‌که در مراحل تولد، بلوغ و افول این اثر مثبت است، اما در مرحله رشد منفی می‌باشد. این نتایج قابل توجیه است، زیرا در مرحله رشد شرکت‌ها بخش قابل توجهی از سود و منابع مالی را صرف توسعه و سرمایه‌گذاری برای افزایش سهم بازار می‌کنند که نقدینگی کوتاه‌مدت و توان پرداخت بدهی‌های جاری را کاهش می‌دهد؛ در حالی که در سایر مراحل چرخه عمر، سودآوری و ساختار سرمایه موجود بیشتر به تقویت توان پرداخت بدهی‌ها کمک می‌کند. بنابراین، توصیه می‌شود مدیران مالی، جایگاه شرکت در چرخه عمر را به‌طور مستمر بررسی کرده و بر اساس آن، سیاست‌های مالی، از جمله ساختار سرمایه و میزان استفاده از اهرم مالی، را بازبینی و مدیریت کنند تا از مشکلات نقدینگی و ناتوانی در پرداخت بدهی‌های جاری پیشگیری شود. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به مدیران و سرمایه‌گذاران در اتخاذ تصمیمات بهینه در زمینه ساختار سرمایه و مدیریت نقدینگی کمک کند.

https://jaa.shirazu.ac.ir/article_8578_5305894fa273f03f6b5921b21c320e4c.pdf