ارزیابی شاخص های سلامت مالی بانک های تجاری از دیدگاه خبرگان بانکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

2 دانشیار گروه حسابداری، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران

3 استادیار گروه آمار، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

نظام بانکی بی‌گمان یکی از اساسی‌ترین بخش‌های اقتصاد محسوب می‌شود. صحت و سلامت مالی نظام بانکی برای حفظ ثبات اقتصاد جامعه، نظام پولی، منافع سپرده گذاران و حفظ اعتماد عمومی از اهمیت زیادی برخوردار است. بدین منظور، انتخاب و تعیین شاخص‌های سنجش سلامت بانکی یکی از مراحل مهم و کلیدی است.
هدف از انجام این پژوهش شناسایی و ارزیابی شاخص‌های سنجش سلامت مالی بانک‌های تجاری از دیدگاه خبرگان بانکی و دانشگاهی است. به این منظور 507 پرسشنامه در سال 1397 در بین خبرگان بانکی شامل بانک‌های تجاری کشور و همچنین خبرگان دانشگاهی توزیع و تحلیل شد. به منظور تحلیل آماری داده‌ها و آزمون فرضیه‌ها از نرم افزار آماری R و روش تحلیل عاملی تأییدی استفاده شد.
یافته‌ها نشان داد از دیدگاه خبرگان بانکی و دانشگاهی، علاوه بر شاخص‌های کملز شامل مؤلفه‌های کفایت سرمایه، کیفیت دارایی‌، سودآوری، نقدینگی، کیفیت مدیریت و حساسیت نسبت به ریسک بازار، شاخص‌های دیگری نظیر بانکداری اسلامی، حاکمیت شرکتی و الزامات قانونی بر سلامت مالی بانک‌ها تأثیرگذار هستند. همچنین نتایج نشان داد مؤلفه‌های سلامت مالی با یکدیگر ارتباط متقابل دارند. این شواهد لزوم توجه به یک نگاه جامع شامل شاخص‌های پیشنهادی را برای بهبود سنجش سلامت مالی مطرح می‌سازد.

کلیدواژه‌ها


احمدی، فضل‌الله؛ نصیریانی، خدیجه و اباذری، پروانه (1387). تکنیک دلفی: ابزاری در تحقیق. آموزش در علوم پزشکی، 8(1)، 175-۱۸۵.

احمدیان، اعظم (1392). ارزیابی شاخص‌های سلامت بانکی در بانک‌های ایران(1391-1390). گزارش شماره9222، پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی ایران،

احمدیان، اعظم (1396). اهمیت ترکیب دارایی و بدهی بانک‌ها در تعیین رتبه نظارتی بانک‌ها. پژوهشنامه اقتصادی، 17(65)، ۱۱۵-۱۴۲.

احمدیان، اعظم (1397). طراحی سیستم رتبه‌بندی نظارتی بانک‌ها در شبکه بانکی کشور (رویکرد کملز). فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، 26(85)، ۷-۳۱.

ارضاء، امیرحسین و قاسم پور، شیوا (1396). رتبه‌بندی بانک‌های خصوصی ایران بر اساس مدل کملز با استفاده از رویکرد ترکیبی فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی و آراس. راهبرد مدیریت مالی، 5(18)، 99-۱۱۸.

بانک سپه (1380). بررسی نحوه ارزیابی طرح‌های توجیهی در سیستم بانکی کشور. اداره تحقیقات و کنترل ریسک، بانک سپه.

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (1398). آیین‌نامه پیشگیری از انباشت مطالبات غیرجاری بانکی. آیین‌نامه.

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (1396). دستورالعمل الزامات ناظر بر حاکمیت شرکتی در مؤسسات اعتباری غیردولتی. دستورالعمل.

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (1394). قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور. قانون.

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران (1351). قانون پولی و بانکی کشور. قانون.

ثقفی، علی و سیف، ولی‌الله (1384). شناسایی و اندازه‌گیری نسبت‌های مالی و متغیرهای اقتصادی بنیادی مؤثر بر سلامت و ثبات نظام بانکی در ایران. پژوهشنامه اقتصادی، 5(17)، ۶۵-۱۱۱.

حبیب‌پور، کرم و صفری، رضا (1390). راهنمای جامع کاربرد SPSS در تحقیقات پیمایشی. تهران: لویه.

حساس یگانه، یحیی (1385). حاکمیت شرکتی در ایران. حسابرس، 8(32)، 32-۳۹.

حیدری، هادی و احمدیان، اعظم (1394). الزامات تورم تک‌رقمی: آسیب‌پذیری سلامت مالی بانک‌ها. فصلنامه پولی-بانکی، 8(26)، ۴۸۱-498.

رمضانی، سید مهدی؛ خراشادیزاده، محمد و محمدی یوشو، عصمت (1396). ارائه مدل ارزیابی و پیش‌بینی سلامت بانک‌های منتخب ایران با استفاده از شاخص‌های کَمِلز (CAMELS). فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی. 25(82). 43 ۷۸.

طبائی‌زاده فشارکی، حمید؛ محمد پورزرندی، محمدابراهیم و مینوئی، مهرزاد (1397). تأثیر حاکمیت شرکتی بر سلامت مالی بانک‌های تجاری ایران. حسابداری مدیریت، 11(38). 109-۱۲۶.

عباسقلی پور، محسن (۱۳۸۹). عوامل مؤثر بر بهبود عملکرد بانک‌ها. بانک و اقتصاد، ۱۰۶، ۳۵-۴۶.

عبدالملکی، جمال و رشیدی، زهرا (1391). لیزرل به زبان ساده (مدل‌یابی معادلات ساختاری). چ۱، تهران: جامعه‌شناسان.

فتاحی، شهرام، رضایی، مهدی و جاهد، طاهره (1396). تأثیر سلامت بانکی بر سودآوری بانک‌های تجاری رویکرد رگرسیون پانل آستانه. راهبرد مدیریت مالی، 5(16)، ۲۹-۵۰.

فرهیختگان (1397). پشت پرده 325 شرکت بانک‌ها. بازیابی شده در http://akharinkhabar.ir/analysis/4564246.

محمودی، وحید (1382). فساد اقتصادی و توسعه. اطلاعات سیاسی اقتصادی، 189 و190، 236-245.

موسویان، سید عباس (1387). بانکداری اسلامی. تهران: پژوهشکده پولی و بانکی.

موسویان، سید عباس (1391). پنج ویژگی بانکداری اسلامی/تفاوت بانکداری اسلامی با بانکداری بدون ربا. بازیابی شده در

موسویان، سید عباس و بهاری قراملکی، حسن (1392). مبانی فقهی بازارهای پول و سرمایه و کاربردهای آن. معرفت اقتصاد اسلامی، 5(1)، ۵۷-۷۸.

میرباقری هیر، میر باقر؛ ناهیدی امیرخیز، محمدرضا و شکوهی فرد، سیامک (1395). ارزیابی ثبات مالی و تبیین عوامل مؤثر بر ثبات مالی بانک‌های کشور. فصلنامه سیاست‌های مالی و اقتصادی، 4(15)، 23-۴۲.

نظرپور، محمدنقی؛ یوسفی شیخ رباط، محمدرضا و ابراهیمی، میمنت (1390). بررسی شاخص‌های ممنوعیت غرر در عملکرد بانکداری بدون ربا در ایران (مطالعه موردی: بانک نجارت مشهد). اقتصاد اسلامی، 43، 157-۱۸۸.

نمازی، محمد و رجب‌دری، حسین (1397). تدوین سوگندنامه اخلاقی حسابداران ایران. حسابداری ارزشی و رفتاری، 3(6)، 37-۶۴.

وزارت امور اقتصادی و دارایی (1396). دستورالعمل الزامات ناظر بر حاکمیت شرکتی در بانک‌های دولتی. دستورالعمل.

هومن، حیدرعلی (1397). مدل یابی معادلات ساختاری با کاربرد نرم‌افزار لیزرل. چ۸، تهران: سمت.

Abdul Karim, N., Alhabshi, S., Kassim, S., & Haron, R. (2019). A critical review of bank stability measures in selected countries with dual banking system. Revista Publicando, 6(19), 118-131.

Abdolmaleki, J. & Rashidi, Z. (2012). LIESERL in simple language (Structural Equation Modeling). First Edition, Tehran: Jamee-Shenasan. (In Persian)

Abasgholipour, M. (2010). Factors influencing bank performance. Bank & Economic, 106, 35-46. (In Persian)

Ahmadi, F., Nasiriyani, K. & Abazari, P. (2008). Delphi Technique: A tool for research. Iranian Journal of Medical Education, 8(1), 175-185. (In Persian)

Ahmadian, A. (2013). Evaluation of banking health indicators in Iranian banks (2011-2012). Report no. 9222, Monetary and Banking Research Institute. (In Persian)

Ahmadian, A. (2017). The importance of composition of assets and liabilities in determining banking supervision ratings. Economics Research, 17(65), 115-142. (In Persian) 

Ahmadian, A. (2018). Design of a rating system in banking supervision in the banking network: CAMELS Approach. Journal of Economic Research and Policies, 26(85), 7-31. (In Persian) 

Anginer, D., Demirguc-Kunt, A., Huizinga, H., & Ma, K. (2018). Corporate governance of banks and financial stability. Journal of Financial Economics, 130, 327–346.

Bank Sepah (2001). Investigating the evaluation of feasibility study report in national system bank. Research and Risk Control Department. Bank Sepah. (In Persian)

Barth, J. R., Caprio, J. G., & Levine, R. )2001(. The regulation and supervision of bank around the world: A new database. In: Litan, R.E., Herring, R. (Eds.), Integrating emerging market countries into the global financial system. Brooking Institution Press, Brookings-Wharton Papers in Financial Services, pp. 183–240

Barth, J. R., Caprio Jr., G., &Levine, R.)2003(. Bank regulation and supervision: Lessons from a new database. In: Macroeconomic Stability, Financial Markets, and Economic Development. Banco de Mexico, Mexico, City. 205–248

Barth, J. R., Caprio, G., & Levine, R. )2006(. Rethinking bank supervision and regulation: Until angels govern. Cambridge: Cambridge University Press.

Barth, J. R., Caprio, G., & Levine, R. )2008(. Bank regulations are changing: For better or worse? World Bank Policy Research Working Paper Series.

Barth, J. R., Caprio Jr., G., & Levine, R. )2013(. Bank regulation and supervision in 180 countries from 1999 to 2011. J. Financ. Econ, 5 (2), 111–219.

Beck, T., De Jonghe, O., & Schepens, G. (2013). Bank competition and stability: Cross-country heterogeneity. J. Financ. Intermed, 22 (2), 218–244.

Bentler, P .M., & Bonett, D. G. (1990). Significance test and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88, 588-606.

Bitar, M., Hassan, M. K., & Walker, T. (2017). Political systems and the financial soundness of Islamic Banks. Journal of Financial Stability, 31, 18–44.

Bodellini, M. (2018). Corporate governance of banks and financial stability: Critical issues and challenges ahead, Conference of Corporate Governance for Banks, Acadamy of European Law, Trier, Germany.

Central Bank of Iran (1972). The Act of National Monetary and Banking. Act https://www.cbi.ir/page/16716.aspx. (In Persian)

Central Bank of Iran (2015). The Act of removal of Obstacles of Competitive Production and Promotion of National Financial System. Act No. 10077/491. (In Persian)

Central Bank of Iran (2017). Regulation of Corporate Governance Requirements in Non-Governmental Financial Institutions. Regulation No. 96/51935. (In Persian)

Central Bank of Iran (2019). Regulation of Prevention of Non-current Accumulated Bank Receivables. Regulation No.98/40006. (In Persian)

Dang, U. (2011). The CAMEL rating system in banking supervision: A case study. Arcada University of Applied Science. International Business Viewed, available in: http://www.studymode.com/essays Camel-Rating-in-Banking-1737636.html.

Dhawan, P. K. (2014). Financial performance assessment of banking sector in India: A case study of old private sector banks, The Business and Management Review, 5(3), 196-211.

Erza, A. & Ghasempour, S. (2017). Ranking the Iranian private banks through CAMELS Framework by integrating AHP and ARAS method. Financial Management Strategy, 5(3), 99-118. (In Persian) 

Farhikhtegan (2018). Beyond the 325 banks. Retrived from: http://akharinkhabar.ir/analysis/4564246. (In Persian)

Fatahi, S., Rezaei, M. & Jahed, T. (2017). The effect of banking soundness on profitability of commercial banks: Threshold panel regression approach. Financial Management Strategy, 5(1), 29-50. (In Persian)

Ginevicius, R., & Podviezke A. (2011). A framework of evaluation of commercial bank. Intelectine Ekonomika. Intellectual Economics, 1(9), 37-53

Grier, W. A. (2007). Credit analysis of financial institutions. London: Euromoney Institution Investor PLC, 2ndEdition.

Habibpur, K. & Safari, R. (2011). Comprehensive guide to using SPSS in survey research (Quantitative Data Analysis). 3rd Ed., Tehran: Loye. (In Persian)

Hasas Yegane, Y. (2006). Corporate governance in Iran. Hesabras. 8(32), 32-39. (In Persian)

Heidari, H. & Ahmadian, A. (2016). Inflation targeting: An analysis of the vulnerability of the banks health. Journal of Monetary & Banking Research, 8(26), 481-498. (In Persian)

Hoenig, T. (2010). Basics for Bank Directors, Federal Reserve Bank of Kansas City. 5thEd.

Hooman, H. (2018). Structural equation model with LISREL application. 8th Ed., Tehran: samt. (In Persian)

Ifeacho, C., & Ngalawa, H. (2014). Performance of the South African banking sector since 1994. Journal of Applied Business Research (JABR), 30 (4), 1183-1196.

IMF & World Bank (2005). Financial sector assessment. Washington: The International Bank for Reconstruction and Development. The World Bank, the International Monctary Fund.

Kazerooni, A., Salahesh, T. & Asgharpur, H. (2018). Banks’ role in monetary policy transmission mechanism (emphasis on balance-sheet and financial health characteristics of banks). Journal of Economic Research, 53(1), 69-92. (In Persian)

Lackman, B. G. (2014). Basel III creates new opportunities for Sukuk (Islamic Bond) Issuance. Nomura Journal of Capital Markets, 6(1), 1-18.

Laeven, L., & Levine, R. (2009). Bank governance, regulation and risk taking. J. Financ. Econ, 93(2), 259–275.

Mahmudi, V. (2003).Economic corruption and development. Political & Economic Ettelaat, 189&190, 236-245. (In Persian)

 

Mayes D., Halme, L., & Liuksila, A. (2001). Corporate governance and financial stability in improving banking supervision (91-120), London: PlagraveMacmillan.

Ministry of Economic Affairs and Finance (2017). Regulation of Corporate Governance Requirements in Governmental Financial Institutions. Regulation No. 62/103635. (In Persian)

Mirbagheri, M., Nahidi, M. & Shokuhifard, S. (2015). Assessment of financial stability and factors affecting the financial stability of the country's banks.  Journal of Fiscal and Economic Policies, 4(15), 23-42. (In Persian)

Musavian, S. (2008). Islamic banking. First Edition, Tehran:Monetary and Banking Research Institute. (In Persian)

Musavian, S. (2012). Five charactristics of Islamic banking/ the differetiation of Islamic and conventional banking. Retrived from:  http://www.mehrnews.com/fa/NewsDetail.aspx?NewsID=1397073. (In Persian)

Musavian, S. & Gharamaleki, H. (2013). The fiqh principles of monetary and capital markets and its applications. Islamic Econamic Knowledge, 5 (1), 57-87. (In Persian)

Muhmad, S., & Hashim, H. (2017). The interacation effect of corporate governance and CAMEL framework on bank performance in Malaysia. Afro-Asian Journal of Finance and Accounting, 7(4), 317-336.

Muljawan, D. (2007). A design for Islamic banking rating system: An integrated approach. Advances in Islamic Economics and Finance: (Volume 1) Proceedings of the 6th International Conference on Islamic Economics and Finance, 175-206.

Namazi, M.‎, & Rajabdoory, H. (2019). Compilation of the ethical oath of Iranian accountants. Iranian Journal of Value and Behavioral Accountings Achievements,  3(6), 37-64. (In Persian)

Nazarpour, M.Yousefi, M. & Ebrahimi, M. (2011). Investigation of gharar indicators of banking performance in usury-free banking in Iran (Case Study: Mashhad Tejarat Bank). Islamic Economics, 11(43), 157-188. (In Persian)

Noman, A. H. M., Gee, C. S., & Isa, C. R. (2018). Does bank regulation matter on the relationship between competition and financial stability? Evidence from Southeast Asian countries. Pacific-Basin Finance Journal, 48, 144-161.

Prasad, K. & Ravinder, G. (2012). A CAMEL model analysis of nationalized Bank India. International Journal of Trade and Commerce-IIARTC Trade and Commerce, 1(1), 23-33.

Ramezani, M., Khorashadizadeh, M. & Mohammadi, E. (2017). A model to evaluate and predict the financial soundness of selected banks in Iran: Using CAMELS rating System. Journal of Economic Research and Policies, 25(82), 43-78. (In Persian)

Rudolf, D. (2009). Managing liquidity in banks: A top down approach, London: John Wiley and Sons.

Roman, A., & Şargu, A. C. (2013). Analysing the financial soundness of the commercial banks in Romania: An approach based on the Camels Framework. Procedia Economics and Finance, 6, 703–712.

Saghafi, A. & Seyf, V. (2005). Identification and measurement of financial ratios and fundamental economic variables affecting the health and stability of the banking system in Iran. Economics Research, 5(17), 65-111. (In Persian)

Sarker, A. A. (2006). CAMELS rating system in the context of Islamic Banking: A proposed “S” for Shariah Framework. Journal of Islamic Economic, Banking and Finance, 2(2), 212-229.

Shaddady, A., & Moore, T. (2019). Investigation of the effects of financial regulation and Supervision on bank stability: The application of Camels-Dea to quantile regressions. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 58(c), 96-116.

Tabaiezade Fesharaki, H., Mohammadpour Zarandi, M. & Minouei, M. (2018). The effects of corporate governance on financial soundness of Iran commercial banks. Management Accounting, 11(38), 109-126. (In Persian).

Trivedi, A. R., & Elahi, Y. A. (2015). A comparative analysis of performance of public and private sector banks in India through CAMEL Rating System. International Journal of Applied Financial ManagementPerspectives, 4(3), 1724-1736.