مطالعه نقش واسطه‌ای ضعف‌های کنترل‌های داخلی در رابطه بین شاخص‌های محتوای اطلاعاتی سود شرکت‌ها و کیفیت حسابرسی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری حسابداری،دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان (خوراسگان)

2 استاد حسابداری دانشگاه شیراز

3 استاد حسابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان)

چکیده

دستیابی به محتوای اطلاعاتی سود منوط به صحت و درستی هر یک از حلقه‌های زنجیره گزارشگری مالی از جمله الزام به انجام حسابرسی مستقل، تعیین و اعمال شاخص‌های کیفیت حسابرسی، کنترل، افشاء و ارایه راهکار برای ضعف‌های کنترل داخلی و کاهش آنهاست. در این راستا، پژوهش حاضر به مطالعه نقش واسطه‌ای ضعف‌های کنترل‌های داخلی در رابطه بین شاخص‌های محتوای اطلاعاتی سود شرکت‌ها و کیفیت حسابرسی پرداخته است. در این خصوص، محتوای اطلاعاتی سود و معیارهای آن به عنوان متغیر وابسته، کیفیت حسابرسی و معیارهای آن به‌ عنوان متغیر مستقل و ضعف‌های کنترل‌های داخلی و معیارهای آن به عنوان متغیر واسطه‌ای ایفای نقش می‌کنند. روش پژوهش مورد استفاده توصیفی- همبستگی است. 122 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی 1386 تا 1395 نمونه این پژوهش را تشکیل می‌دهند. نتایج پژوهش نشان داد که ضعف‌های کنترل‌های داخلی مرتبط با گزارشگری مالی دارای نقش واسطه‌ای در رابطه بین شاخص‌های محتوای اطلاعاتی سود شرکت‌ها و کیفیت حسابرسی پرداخته است. اما، ضعف‌های کنترل‌های داخلی مرتبط با عملیات و قوانین و مقررات به‌گونه کلی دارای چنین نقشی نیست. این یافته‌ها می‌تواند به بهبود محتوای اطلاعاتی سود شرکت‌ها از طریق کیفیت حسابرسی کمک کند.

کلیدواژه‌ها


امیراصلانی، حامی (1384). نقش اقتصادی حسابرسی در بازارهای آزاد و بازارهای تحت نظارت. چاپ ۲، تهران: مدیریت تدوین استانداردها - سازمان حسابرسی.
بنی‌مهد، بهمن و باغبانی، تهمینه (1388). اثر محافظه‌کاری حسابداری، مالکیت دولتی، اندازه شرکت و نسبت اهرمی بر زیان‌دهی شرکت‌ها. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 16(4)، 53-70.
جاوید، داریوش؛ دستگیر، محسن و عرب‌صالحی، مهدی (1394). بررسی تأثیر کیفیت کنترل داخلی بر محافظه‌کاری مشروط در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. حسابداری مالی، 7(26)، 125-151.
حاجی‌ها، زهره؛ اورادی، جواد و صالح‌آبادی، مهری (1396). ضعف در کنترل‌های داخلی و تأخیر گزارش حسابرسی. فصلنامه حسابداری مالی، 9(33)، 78-96.
حساس‌یگانه، یحیی و منصوری، مصطفی (1395). فاصله انتظاراتی میان حسابرسان و استفاده‌کنندگان نسبت به مفاهیم انتقال‌یافته از گزارش حسابرسی استاندارد. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 5(19)، 77-88.
خوشبختی وایقان؛ وحید، محمدی؛ احمد، اسمعیلی؛ سفیده‌خوان، احمد و شیری، هاجر (1396). بررسی تأثیر کیفیت حسابرسی بر محتوای اطلاعاتی سود در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. ششمین کنفرانس بین‌المللی پژوهش‌های نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، 572-600.
دارابی، رؤیا و مرادلو، حسین (1390). بررسی رابطه بین شفافیت اطلاعات و محتوای اطلاعاتی سود حسابداری در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. حسابداری مدیریت، 11، 41-51.
دانیالی ده‌حوض، محمود و منصوری، حسین (1391). بررسی کارایی بورس اوراق بهادار تهران در سطح ضعیف و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر آن. فصلنامه پژوهشنامه اقتصادی، 12(47)، 71-96.
رضایی، غلامرضا؛ کاظم‌نژاد، مصطفی؛ زارعت‌گری، رامین و بلوری، امین (1394). ارزیابی نظام کنترل‌های داخلی مؤسسات غیرانتفاعی بر اساس چارچوب کوزو: مطالعه موردی بیمارستان‌های دولتی شیراز. حسابداری سلامت، 4(4)، 26-41.
عربی، مهدی؛ تقوی، مهدی؛ رؤیایی، رمضانعلی و بنی‌مهد، بهمن (1397). محتوای اطلاعاتی صورت‌های مالی در فرآیند تشدید تحریم‌های اقتصادی بر ایران. بررسی‌های حسابداری و حسابرسی، 25(1)، 91-112.
علوی طبری، سید حسین و پارسایی، منا (1398). رابطۀ کیفیت حسابرسی با شفافیت شرکتی در شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، 11(41)، 43-68.
مرادی، جواد؛ ولی‌پور، هاشم و قلمی، مرجان (1390). تأثیر محافظه‌کاری حسابداری بر کاهش ریسک سقوط قیمت سهام. فصلنامه حسابداری مدیریت، 4(4)، 93-106.
منصوری، شعله (1396). بررسی تجربی سازه‌های حرفه‌ای‌گرایی و سوداگرایی در حرفه حسابرسی ایران. رساله دکتری حسابداری، دانشگاه شیراز.
ناظمی اردکانی، مهدی (1397). شاخص‌های کیفیت حسابرسی. حسابرس، 96، 44-50.
نمازی، محمد (1382). نقش پژوهش‌های کیفی در علوم انسانی. جغرافیا و توسعه، 1(1)، 63-78.
نمازی، محمد (1384). بررسی کاربردهای تئوری نمایندگی در حسابداری مدیریت. علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 22(2)، 147-164.
نمازی، محمد و شوشتریان، زکیه (1374). بررسی کارایی بورس اوراق بهادار ایران. تحقیقات مالی، 2(7)، 82-104.
نمازی، محمد و رضایی، غلامرضا (1393). بررسی اثرات کیفیت اقلام تعهدی و مربوط بودن اطلاعات مالی بر هزینه‌های نمایندگی شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران. مطالعات تجربی حسابداری مالی، 11(44)، 37-69.
Amihud, Y., & Mendelson, H. (1986). Asset pricing and the bid-ask spread. Journal of Financial Economics, 17(2), 223-249.
Ashbaugh-Skaife, H., Collins, D.W., Kinney, W.R., & LaFond, R. (2007). The discovery and reporting of internal control deficiencies prior to SOX-mandated audits. Journal of Accounting and Economics, 44(1–2), 166–192.

Ball, R. (2013). Accounting informs investors and earnings management is rife: Two questionable beliefs. Accounting Horizons, 27(4), 847–853.

Ball, R., & Shivakumar, L. (2008). How much new information is there in earnings? Journal of Accounting Research, 46(5), 975–1016.

Ball, R., & Brown, P. (1968). An empirical evaluation of accounting income numbers. Journal of Accounting Research, 6(2), 159–178.

Bamber, L., Christensen, T., & Gaver, K. (2000). Do we really ‘‘know’’ what we think we know? A case study of seminal research and its subsequent overgeneralization. Accounting Organizations and Society, 25(2), 103–129.

Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of personality and social psychology, 51(6), 1173–1182.

Beaver, W. (1968). The information content of annual earnings announcements. Journal of Accounting Research, 6, 67–92.

Beaver, W. H., McNichols, M. F., & Wang, Z. Z. (2015). The information content of earnings announcements: New insights on intertemporal and cross-sectional behavior. Stanford University Graduate School of Business Research Paper No. 16-40; Rock Center for Corporate Governance at Stanford University Working Paper No. 221. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=2814387.

Bryan, D. (2017). Organized labor, audit quality, and internal control. Advances in Accounting, 36, 11-26.
Bushman, R., & Smith, A. (2001). Financial accounting information and corporate governance. Journal of Accounting and Economics, 32(1-3), 237–333.
Buslepp, W., Legoria, J., Rosa, R., & Shaw, D. (2019). Misclassification of audit-related fees as a measure of internal control quality. Advances in Accounting, 46, 100-425.
Chan, K. C., Farrell, B., & Lee, P. (2008). Earnings management of firms reporting material internal control weaknesses under section 404 of the Sarbanes–Oxley Act. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 27(2), 161–179.
Chen, Y., Gul, F. A., & Truong, C. (2016). Auditor client specific knowledge and internal control weakness: Some evidence on the role of auditor tenure and geographic distance. Journal of Contemporary Accounting & Economics, 12(2), 121-140.
Chen, Y., Gul, F. A., Truong, C., & Veeraraghavan, M. (2012). Audit quality and internal control weakness: Evidence from SOX 404 disclosures. Available at: SSRN: https://ssrn.com/abstract=1979323, Available online at January 4, 2012.
Cohen, D. A. (2003). Quality of financial reporting choice: Determinants and Economic Consequences. Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=422581, Available online 11 August 2003.
Davidson, S., Stickney, C. P., & Weil, R. L. (1985). Intermediate Accounting: Concepts Methods and Uses, 4th edition. Dryden Press, Forth worth.
Dechow, P. M., & Dichev, I. (2002). The quality of accruals and earnings: The role of accrual estimation errors. The Accounting Review, 77, 35–59.
DeFand, M., Hung, M., & Trezevant, R. (2007). Earnings announcements: International evidence. Journal of Accounting and Economics, 43(1), 37-67.
Diamond D., & Verrecchia, R. (1991). Disclosure, liquidity, and the cost of capital. The Journal of Finance, 46(4), 1325-1359.
Doyle, J., Ge, W., & McVay, S. (2007). Determinants of weaknesses in internal control over financial reporting. Journal of Accounting and Economics, 44(1-2), 193–223.
Easley, D., & O’Hara, M. (2004). Information and the cost of capital. Journal of Finance, 59(4), 1553-1583.
Feng, M., Li, C., & McVay, S. (2009). Internal control and management guidance. Journal of Accounting and Economics, 48(2–3), 190–209.
Givoly, D., & Hayn, C. (2000). The changing time-series properties of earnings, cash flows and accruals: Has financial reporting become more conservative? Journal of Accounting and Economics, 29(3), 287-320.
Glosten, L., & Milgrom, P. (1985). Bid ask and transaction prices in a specialist market with heterogeneously informed traders. Journal of Financial Economics, 14(1), 71-100.
Goh, B.W., & Li, D. (2011). Internal controls and conditional conservatism. The Accounting Review, 86(3), 975–1005.
Hodge, F. D. (2003). Investors’ perceptions of earnings quality, auditor independence, and the usefulness of audited financial information. Accounting Horizons, 17, 37–48.
Hussainey, K. (2009). The impact of audit quality on earnings predictability. Managerial Auditing Journal, 24(4), 340-351.
Jaggi, B., Mitra, S., & Hossain, M. (2015). Earnings quality, internal control weaknesses and industry-specialist audits. Review of Quantitative Finance and Accounting, 45(1), 1-32.
Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the Firm: Managerial Behavior, Agency Costs, and Ownership Structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360.
Ji, X., Lu, W., & Qu, W. (2017). Voluntary disclosure of internal control weakness and earnings quality: Evidence from China. The International Journal of Accounting, 52(1), 27–44.
Kormendi, R., & Lipe, R. (1987). Earnings innovation, earnings persistence and stock returns. Journal of Business, 60(3), 323-345.
Kothari, S. P., Leone, A. J., & Wasley, C. E. (2005). Performance matched abnormal accrual measures. Journal of Accounting and Economics, 39(1), 163-197.
Lau, S. T., Shrestha, K., & Yu, J. (2015). Corporate governance and the information content of earnings announcements: A cross-country analysis. Contemporary Accounting Research, 33(3), 1238-1266.
Lenard, M.J., Petruska, K.A., Alam, P., & Yu, B. (2016). Internal control weaknesses and evidence of real activities manipulation. Advances in Accounting, incorporating Advances in International Accounting, 33, 47-58.
Lu, H., Richardsom, G., & Salterio, S. (2011). Direct and indirect effects of internal control weaknesses on accrual quality: Evidence from a unique Canadian regulatory setting. Contemporary Accounting Research, 28(2), 675-707.
Meiying, W. (2015). Research on audit quality and information content of internal control audit reports. Journal of Finance and Accounting, 3(5), 128-131.
Miettinen, J. (2014). Audit quality and the relationship between auditee’s agency problems and financial information quality: Research proposal. Available online at: http://www.researchgate.net/publication/253379935_Audit_quality_and_the_relationship_between_auditee's_agency_problems_and_financial_information_quality_Research_proposal.
Mitra, S., Jaggi, B., & Al-Hayale, T. (2017). The effect of managerial stock ownership on the relationship between material internal control weaknesses and audit fees. Review of Accounting and Finance, 16(2), 239-259.
Myers, J., Myers, L., & Omer, T. (2003). Exploring the term of the auditor client relationship and the quality of earnings: A case for mandatory auditor rotation? The Accounting Review, 78(3), 779-799.
Namazi, M., & Namazi, N. (2017). An Empirical Investigation of the Effects of Moderating and Mediating Variables in Business Research: Insights from an Auditing Report. Contemporary Economics, 11(4), 459-470.
Poretti, C., Schatt, A., & Bruynseels, L. (2018). Audit committees’ independence and the information content of earnings announcements in Western Europe. Journal of Accounting Literature, 40, 29-53.
Preacher, K. J., & Leonardelli, G. J. (2003). Calculation for the Sobel test: An interactive calculation tool for mediation tests. Retrieved 20 February, 2010, from http://people.ku.edu/~preacher/sobel/sobel.htm.
Ravenstein, J. V., Georgakopoulos, G., Kalantonis, P., & Kaldis, P. (2013). Does audit quality influence the relation between earnings management and internal control weakness in the post - SOX period? International Journal of Sustainable Economies Management, 2(2), 70-100.
Smii, T. (2016). The impact of the audit quality on that of the accounting profits: The case of companies listed on the TSE. International Journal of Managing Value and Supply Chains, 7(1), 39-54.
Zhang, Y., Zhou, J., & Zhou, N. (2007). Audit committee quality, auditor independence, and internal control weaknesses. Journal of Accounting and Public Policy, 26(3), 300–327.